« Майя »

Том 1: « Форс-минор »

Глава 03

                              

Пакой, прасякнуты пахамі, гарачая ванна, травяны чай, чыстая пасцель - вось ён, катарсіс. Мая рэзідэнцыя на некалькі дзён… Рам меў рацыю, - яшчэ ніколі я не атрымлівала такога яркага задавальнення ад такіх прывычных з'яў, як гарачая вада і ложак. Я заснула так моцна, што калі прачнулася, то здалося, што праляцела імгненне, але гадзіннік паказвае, што мінула каля трох гадзін. Яшчэ толькі пачатак сёмага, але, судзячы па цемры ў пакоі, на вуліцы ўжо таксама  цемрадзь. Праз шчыльныя фіранкі пранікае святло, якое ідзе чорт яго ведае ад чаго, - у гэтым свеце мне яшчэ нічога не вядома, нават месцазнаходжанне кнопкі выключальніка.

Стомленасць яшчэ праяўляецца рэдкімі ўсплёскамі, але цікаўнасць нястрымна гоніць прэч з пакоя. Галоднага тыгра лягчэй утрымаць ад кавалка мяса, чым мяне ад новага жыцця, якое чакае дзесьці звонку. Прыпрыгваючы ад нецярпення, нацягваю джынсы, світэр і выходжу вонкі. Святло ідзе ад невялікіх круглых ліхтароў. Зусім як на Старым Арбаце! - мільганула думка і тут жа знікла сярод віра новых уражанняў.

Шафі сядзіць непадалёк на драўляным прычале ў пластмасавым крэсле. З кімсьці размаўляе… Ага, убачыў мяне і адразу ўскочыў, ідзе насустрач.

- Як адпачылі, мэм?

- Выдатна!

- Вам чаго-небудзь не хапае?

(Ну вядома мне заўсёды чаго-небудзь не хапае! Таму я і тут...)

- Не, пакуль усяго хапае. Калі што - скажу.

- Абавязкова скажыце, калі нешта не так. Я зраблю ўсё, што ад мяне залежыць, каб Вы сябе адчувалі тут як у раі, - ён сказаў гэта з такім пачуццём, што захацелася яго супакоіць і запэўніць у тым, што я не капрызная і мне трэба не так ужо і многа. - Што замовіце на вячэру? Прашу прабачэння, але мяса сёння ўжо дастаць немагчыма, толькі заўтра.

- Мяне цалкам задаволіць любая агароднінная страва, толькі не вострая... Вельмі прашу - не вострая! - у памяці яшчэ свежыя ўспаміны аб цароўнасці індыйскай кухні ў Дэлі, пасля якой яшчэ цэлую гадзіну я не адчувала языка, таму цяпер жыццёва важна растлумачыць гэтаму індусу тое, што мне патрэбна абсалютна не вострая ежа.

Для вандроўніка па Індыі данесці да кухара думку аб тым, што табе патрэбна не вострая ежа - справа няпростая. Фраза "not spicy" можа быць інтэрпрэтаваная як "без прыпраў", а індыйская кухня без прыпраў - што вяселле без нявесты. Фраза "not too hot" можа быць зразуметая як "не занадта гарачая", і халодная ежа таксама не пацешыць твой страўнік. Завяршэннем усёй аперацыі, якая суправаджаецца шматзначнай мімікай, будзе шчаслівы твар кухара, які нарэшце цябе зразумеў, але не трэба забываць, што тое, што для індуса "амаль не вострае", можа проста выпаліць цябе знутры.

Шафі разумеючы заматаў галавой.

- Я зразумеў, зразумеў, не вострае... Усе замежнікі так просяць, таму не турбуйцеся, - тут яшчэ ніхто не быў незадаволены ежай. Мая маці вельмі добрае гатуе.

- Ну і што-небудзь салодкае з тым травяным чаем, які быў у пакоі.

Ён задаволена ўсміхнуўся.

- Гэта асаблівы чай - кашмірскі. Вам спадабалася?

- Так, а з чаго ён?

Ён пералічыў шэраг назваў, якія нічога не значылі для мяне.

- Яго можна купіць у краме?

- Ну што вы! У краме - гэта зусім не тое, у краме - штампоўка. Травы для гэтага чаю збіраюць у горах мае сёстры. Лічыцца, што толькі незамужнія дзяўчыны могуць гэта рабіць, інакш смак чаю будзе не такім добрым.

- Чаму толькі незамужнія?

 (А… тут жа калі не замужам - значыць нявінніца, ну зразумела…)

- Таму што яны яшчэ не сапсаваныя.

- Ну, дык зразумела…, - не магу быць шчырай у такіх сітуацыях, глупа падтакваю, усміхаюся, а на самой справе моташна мне і ад яго дурной маралі, і ад сваіх паводзін. Але спыніць гутарку ўжо не магу, уцягнулася ў сяброўскую гнілую гутарку. - У цябе вялікая сям'я?

- Так, чатыры родных брата і тры родныя сястры, а колькі ў мяне стрыечных братоў і сясцёр! А яшчэ колькі пляменнікаў! Мэм, хутка будзе вяселле ў аднаго з маіх стрыечных братоў, для маёй сям'і было б вельмі радасна запрасіць Вас.

Пабываць на індыйскім вяселлі… ну а што, гэтая ідэя мне падабаецца, хоць я нават смутна не ўяўляю, што гэта такое, няўжо што з кіно, зрэшты я ўжо пачынаю разумець, што індыйскае кіно, судзячы па ўсім, заклікана паказваць адлюстраванне індыйскага жыцця па прынцыпе дыяметральна процілеглага. Камера-абскура!

- Калі я да таго часу яшчэ буду тут, абавязкова прыйду.

- Так няўжо гэта не ад Вас залежыць, будзеце Вы тут ці не?

Такімі ж пытаннямі мне ўсё жыццё надакучвала мама. Яна ніяк не магла зразумець, што я нават не разумею, калі вярнуся з чарговай вечарынкі - адкуль мне ведаць, калі паўстане жаданне адтуль зваліць? Можа быць, прама праз пяць хвілін, а можа я там сустрэчу гарачага хлопчыка і захачу знікнуць з ім на тыдзеньчык-другі? І як магчыма гэта спланаваць? Мне заўсёды моташна было ад такога падыходу да жыцця, які яна спрабавала мне навязаць - яна хацела, каб я рабіла як яна - вырашыла вярнуцца дадому ў дзевяць, значыць трэба вярнуцца максімум у дзесяць, а ўжо калі ты яшчэ і паабяцаў камусьці (і тым больш - ёй) вярнуцца ў дзевяць, то тут хоць сам Шыва паўстане перад табой ва ўсіх сваіх увасабленнях, - трэба выканаць дадзенае ёй абяцанне… "Папрасі прабачэння, у выніку, і зрабі тое, што абяцала…"Такім яна хацела зрабіць маё жыццё, але не атрымаецца - хай паспрабуе злавіць мяне!"

- Буду я тут ці не - залежыць ад майго жадання, а адкуль я ведаю, ад чаго залежаць мае жаданні?

Замоўк, відавочна не чакаўшы пачуць ад мяне нешта глыбакадумнае ў адказ на такое простае пытанне. Турысты тут рэдка бываюць глыбакадумныя, няўжо што калі ў іх нястраўнасць.  Яшчэ некаторы час Шафі маўчыць, мабыць з ветлівасці, каб даць зразумець, што паважае глыбокія думкі, а потым усёткі змяняе тэму і кліча мяне бліжэй да вады, - туды, дзе стаяць крэслы.

Алена ён прадставіў мне як свайго брата. …Зусім не падобны да індуса, нягледзячы на тое, што асмуглы і чарнавалосы. Хочацца лёгкага флірту. Прыглядаюся, але не… Мімалётнае расчараванне, - Ален зусім не на мой густ. Ды і не ўспрымаю я індусаў як магчымых любоўнікаў…

Усё ж прыемна, што, судзячы па ўсім, і Шафі і яго брат, якога я пакуль што ўспрымаю толькі бокам прытомнасці, механічна працягнуўшы руку і прапусціўшы міма вушэй яго прывітанне, разумеюць тое, што чым менш яны будуць перашкаджаць маім думкам і капрызам, тым даўжэй я ў іх застануся.

Заміраю, прыслухоўваюся да адчуванняў, і нібы з ніадкуль узнікае стан прыемнай ціхамірнай стомы, калі не хочацца нічога рабіць, нічога казаць, але ў той жа час гэта не лянота, не апатыя, а нешта зусім процілеглае. Дзіўная гэтая ціхамірнасць - яна дзейная, але дзейнасць яе ўтоеная, яна выяўляе сябе як завіхрэнні шчыльнасці адчування жыцця, як насычанасць успрыманняў водарамі і абертонамі, гэтага не вымераеш і не перадасі словамі, але як ясна я адчуваю гэты шчыльны струмень ціхамірнасці, які нібы зліваецца з цёмнымі бруямі возера пад маімі нагамі, захапляе ў сябе і маю дрымоту з бачаннем храма, і ўсю мешаніну першых бязладных уражанняў аб Індыі. Як дзіўна, калі мітусня вонкавага свету слізгае па паверхні нябачнай сферы, і ўсярэдзіне гэтай сферы я жыву сваім жыццём - там ласкавае сонца, радасць і пацуццё таямніцы, там далікатна-блакітная высокая прастора працята залатымі пераліўнымі найтанчэйшымі ніткамі. Калі б так магло быць заўсёды… Калі б гэтае перажыванне было са мной увесь час… гэта немагчыма, немагчыма… жыццё - гэта чарада дробнага і глыбокага, і дзе мне знайсці пабольш гэтай глыбіні? Ужо напэўна не ў размовах з Шафі і яго братам...

 - Ты не баішся падарожнічаць адна? - голас у Алена нізкі і прыемны.

- Не, я наогул рэдка чагосьці баюся.

- Усе еўрапейскія дзяўчыны такія?

- Не ведаю... не, мусіць. Не. Дзяўчын звычайна цікавіць тое, на што адвага не патрэбна.

- А што цікавіць цябе?

- Не ведаю. Пошук чагосьці, чаму я пакуль не магу даць назвы.

- Духоўны пошук… Зразумела. Ты буддыстка? - гэтае пытанне мяне рассмяшыла. Ну чаму людзі заўсёды ўсё зводзяць да чагосці банальнага, нават калі ты прама кажаш аб тым, што нічога пэўнага цябе не прыцягвае?

- Не, я не рэлігійная. А ты? - навошта я гэта пытаю, бо і так зразумела, што з гэтым чалавекам не атрымаецца цікава пагаварыць.

Інтэнсіўны вопыт зносін з людзьмі за апошні год прывёў да таго, што мне часцяком хапае адной-двзюх фраз, каб зразумець, наколькі можа быць цікавы той чалавек, з якім я маю зносіны. …Або гэта ізноў мая самаўпэўненасць?

- Я мусульманін. (І што гэта павінна па яго меркаванню азначаць?? Зрэшты, якое пытанне, такі адказ…) Джаму і Кашмір - мусульманскі штат. Заўтра тут будзе вялікае рэлігійнае свята. На гэтым возеры ёсць востраў, і на ім - самая галоўная мусульманская мячэць, заўтра там будзе вельмі многа людзей. З самай раніцы там будуць спяваць, маліцца, а калі пацямнее - усё возера будзе ў свечках, што будуць плаваць па вадзе, гэта вельмі хораша. Ты ж прыехала толькі сёння? Тут шмат цудоўных месцаў у горах, там можна ўзяць каня...

- Ух ты, выдатна! Гэта мне падабаецца.

- Шафі можа цябе адвезці туды, калі захочаш.

- У гэтым я не сумняваюся…, - ага, зразумела, гэта была рэклама:)

- А вось і мой сябар-японец!

Я і не заўважыла, як да нашага прычала з цемры падышла лодка. Праз некалькі секунд з яе вылез малады японец з усмешкай на твары - ну значыць будзе магчымасць трохі папрактыкавацца ў японскім, які пакуль што існаваў для мяне толькі на старонках дапаможніка.

- Канбанва! - тут жа выпаліла я.

- О! - японец выдаў радасны лямант, засмяяўся, - Канбанва!

- Ікага дэс ка?

- Гэнкі дэс. Аната ва?

Я няўпэўнена паціскаў плячамі. Працягвае руку:

- Боку ва Хіро дэс.

З беглага японскага у мяне атрымліваецца апазнаваць толькі некаторыя словы і фразы, але гэтага было дастаткова для таго, каб разумець, пра што кажа Хіро. Адказваю, вядома, даволі прымітыўнымі фразамі, але гэта не перашкаджае зведваць гонар за сваю эрудыцыю і бакавым зрокам разглядаць  яго складнае цельца, разумова распранаць, і я буду не я, калі ён гэтага не адчувае!

Ален з відавочным захапленнем сочыць за нашай кароткай гутаркай, злепленай з самых простых фраз, тыпу "Адкуль ты?", "Колькі табе гадоў?", "З кім ты падарожнічаеш?", "Ці падабаецца табе Індыя?", але для чалавека, які наогул не ведае японскага, гэта адназначна выглядае паважна. Я даўно выявіла просты прыём, які дазваляе сарваць з чалавека налёт значнасці і выявіць у ім банальнага шукальніка аўтарытэтаў і ўражанняў. Толькі ты вымавіш некалькі фраз на розных замежных мовах, пажадана рэдкіх, як у вачах суразмоўцы звычайна пачынае свяціцца цікавасць і нават павага. Мне такія людзі адразу становяцца нецікавыя, часцей за ўсё яны аказваюцца бездапаможныя і інфантыльныя. Мяне можна папракнуць у скараспеласці высноў, вядома, але гэта не выснова, а толькі сігнал, своеасаблівая лакмусавая паперка, ну і кажучы адкрыта - ці будзе хтосьці шукаць цікавага суразмоўцу ў тым, у каго вочы загараюцца пры выглядзе пазалочанага сітца? Мусіць, не.

Холадна… холадна, холадна, холадна. Усё не тое, усё не так. Не таго я хацела, не да таго ехала. Паперлася ў Кашмір… дурніца… хораша тут… так, хораша, толькі прыгажосць гэтая з душком, ды і не затым кідала я сваю працу, каб гайдацца тут на пасудзіне пасярод рознакаляровай лужыны, стрэмка працягвае калоць ва ўсіх месцах адразу.

Шафі кліча вячэраць, і я, не паспеўшы праявіць сябе як поўны прафан у японскім, адыходжу, віляючы хвастом, перакананая ў тым, што мяне неабыякава праважаюць вачамі… На вялікім драўляным стале стаяць начышчаныя да бляску каструлькі з ежай. І усё такое смачнае… проста дэлікатэсы для вегетарыянца. Шафі перыядычна зазірае, правярае, ці не скончыла я есці. (Усё ОК, Шафі, не мазоль вочы, я цябе паклічу, калі дажую, не турбуй маленькую мэм). …Ух, ну ўсё, нясі салодкае… Шафі ўрачыста ўносіць на падносе маленькую бліскучую форму, у якой па маіх чаканнях павінен знаходзіцца дэсерт. З глыбокай павагай ён ставіць Гэта перад мной і ганарліва аб'яўляе, што Гэта - адмысловы кашмірскі дэсерт. Якое ж маё здзіўленне, калі я бачу там густую манную кашу! Паварочваюся да Шафі, які, відаць, чакаў больш ярка выяўленага захаплення гэтай вытанчанай стравай.

- Гэта ж манная каша!

- Так, мэм, гэта манная каша, нацыянальны кашмірскі дэсерт.

- У Расеі такі дэсерт даюць дзецям штораніцы, - не хочацца яго хваляваць, таму вырашаю не казаць, як рускія дзеці ставяцца да гэтага дэсерту.

- Выдатна! Гэты дэсерт нагадае Вам аб радзіме!

Манную кашу есці зусім не хочацца, крыўдзіць гасціннага Шафі таксама, на некаторы час завісаю ў замяшанні, і ўсё ж вырашаю сказаць усё так, як ёсць.

- Шафі, не хочацца цябе, вядома, хваляваць, але гэты дэсерт не для мяне. Я так часта ела яго ў дзяцінстве, што ён мне паспеў вельмі надакучыць.

- Мне вельмі шкада, мэм, калі б я ведаў раней...

- Не прасі прабачэння, адкуль ты мог ведаць, што мне гэта не падабаецца?

- Што я магу для Вас зрабіць?

(Спадзяюся, пасля гэтага пытання ты не адвернешся да сценкі і не заснеш...)

- Ёсць у цябе печыва?

- Так, печыва ў мяне ёсць, зараз прынясу.

Ну і дзякуй богу, сустрэча цывілізацый прыйшла да шчаснага фіналу.

Спаць пакуль не хочацца, пайду яшчэ трохі пабалбачу з Хіро і Аленам. Хочацца яшчэ трохі ўражанняў. (Што за нахабная хлусня? - мне хочацца шмат, вельмі шмат уражанняў!)

Прахалода з возера і гор, якія атачалі яго, нябачных з-за цемры, стала яшчэ больш адчувальнай. Усе захуталіся ў вялікія ваўняныя пледы і сядзяць на прычале, вядучы гутарку ні пра што. …Ніяк не магу прывыкнуць да таго, што не трэба нікуды спяшацца, што я магу легчы спаць тады, калі захачу, таму што можна спаць заўтра колькі захочацца... І не толькі заўтра, а і паслязаўтра, і праз тыдзень, і праз месяц. Наперадзе - невядомасць, і я гатовая нават да таго, што наогул ніколі не вярнуся з Індыі, і гэтая невядомасць напаўняе радасным прадчуваннем, бо ў любы момант можа адбыцца нешта, што пераверне ўсе мае ўяўленні аб свеце. Я чакаю гэтага.

 

<< back

forward >>