Ба саіифаи аслњ

Роі ба сўи шуури Пок

 

              Ѕисмати 07 – «Дар роі ба сўи ДМ – и  бетаваѕѕуф»

 

Боби 07-02: «Уфуќњои нав»

 

Мундариљаи боб:

07-02-01) Биниш.

07-02-02) Илм.

07-02-03) Мавќеи тањќиќгар.

07-02-04) Андозагирии эволютсия.

07-02-05) Эњтимолияти ќонунњои эволютсия.

07-02-06)  Нигоњ ба эволютсия аз нигоњи назарияи андозагирињои пинњонї.

 

07-02-01) Бозистї дар нафасбарории аждањо (ниг. ба 07-01-23) аксаран бо хуруљњои зиќќї, тирагї ва муќаррарият мушоият мешавад. Шиддати хоњишњои мављудбуда беандоза кам мебошад, то ин ки амалї гардидани онњо оѓоз карда шавад. Бо маќсади пўшидани тирагї, барои аќќалан  шурўъ намудани ягон кор низ (мана зарфњо њам ношустаанд) њавсала нест, чунки лањзаи ногувори њамон таљриба вуљуд дорад, ки  ин амал фаќат лањзаи бо ќувваи нав бедоршавии хш – ро дуртар мекунад ва дар натиља ба зањролудшавии амиќтару тўлонитар, бедоршавии ЊН, ЗН ва дилсардї оварда мерасонад. Ва он гоњ ту тасмим мегирї, ки бо тирагї рў ба рў бархурд намої: бо амалњои механикї онро напўшонидан, балки эњсос кардан, шинохтани вай, сарфањм рафтан ба он, ки дар айни замон чї рўй дода истодааст, эњсос кардани хоњиши ќатъ намудани ин њолати ногувор, бартараф сохтани хурўљњои воњима, бартараф кардани хоњишњои ихтилољии аќќалан ягон кореро ба анљом расонидан, то ин ки зиќќї саркўб карада шавад ва амалњои амсоли инњо. Дар фурсате ба вуљуд омадани шўълањои ДМ шурўъ мешаванд ва дар партави тирагї шўълањои мазкур хеле равшан ва амиќ ба назар мерасанд. Дараљаи ранги шўълањои  ин ДМ дар муќоиса бо дараљаи ранги  асосии тирагї, масалан, нисбат ба дараљаи ранги ДМ бо шиддатнокии 3 ва шиддатнокии 6 хеле баландтар аст. Дар ин лањза, аз чунин фарќияти калони дараљаи рангњо истифода намуда истода, ба он мутаваљљењ шудан мумкин аст, ки шўълањои  ДМ сифати махсус доранд ва он бо калимаи «амиќї» њамоњанг мебошад. Ин сифатро на танњо дар мисоли пешнињодшудаи ман, балки дар дигар њолатњо низ дидан мумкин аст.

Боз як тасвири њамоњангикунанда: «гўё пўсти тухм шикаста мешавад», «дунё дар дохил ва хориљ гўё бузург мешавад». Дарк ва ифодаи онњоро бодиќќат шинохтан зарур аст. Дар мисоли дар боло овардашуда, дар заминаи зиќќї баногоњ шўълаи ДМ зуњур менамояд. Илова бар ин мо фањмида метавонем, ки дарке мављуд асту онро њамчун «сифати шиддатнокии ин ДМ» ифода менамоем, ё, мухтасаран, «шиддатнокии ДМ», «сифати амиќии ин ДМ мављуд аст».  Бо њамин осонї ман ба љои «умќи ДМ» метавонистам «сифати раќами 13 – и ин ДМ» бигўям ва баъдан ќайд намоям, ки сифати раќами 13 бо калимаи «амиќ» њамоњангї мекунад.

 

Дар бораи «умќи ДМ» сухан гуфта, ќайд кардан мумкин аст, ки худи калимаи «умќ» дар  мо бо як мафњуми пањновар, тўлонї (умќи кўл) монанд карда мешавад. Ва дигар тасвирњои  њамоњангикунандаи  ин сифати ДМ, бо ин тарз ё бо тарзи дигар ба калимањои шабоњат ба тўлоният ва њаљми пањновардошта дахл мекунанд. Илова бар ин, табиист, ки ба «амиќии ДМ» љадвал халонида наметавонї, ба он љо санг партофта наметавонї, яъне ягон фазо-ваќтро ба маънои физикии калима мо дар ДМ ќабул намекунем.

 

На њама шўълаи равшани ДМ сифати «амиќї» ё « фарогирии умумиро» доро мебошанд. ДМ метавонанд «равшан» (ё шиддатнок) бошанд, аммо онњо «амиќ» ва «фарогири умумї» буда наметавонанд. Ва баръакс – њатто ДМ-и камшиддат метавонад бо њамин гуна сифат соњиб бошад, ки мо онро бо калимаи «амиќї» ифода менамоем. Дар ин љо фарќияти муњими байни тасвирњои ДМ ва љараёнњои физикї зуњур менамояд, калимањои вай (равшанї, амиќї) барои тасвир кардани сифати ДМ истифода бурда мешаванд, охир агар фурўзонак дар ягон муњити дигар  ба равшантар (шиддатноктар) сўхтан шурўъ кунад, он гоњ равшании вай дар дохили ин муњит амиќтар ва пањновартар шўълапошї мекунад.

 

Њамин тариќ, ДМ метавонад сифатњои гуногунро бидуни алоќамандии маълумшавандаи байни онњо дошта бошад. Фаќат таъкид кардан мумкин аст, ки ту ДМ-ро њар ќадар равшантар ва бисёртар эњсос намої, њамон ќадар бо эњтимолият баланд аст, ки њам амиќї, њам фарогирии умумї ва маќнотисият бештар (зуд-зуд) зуњур менамоянд.

 

Шўълаи ДМ, бар замми ин сифати амиќї дошта бо даркњои њайратангез мушоият мешаванд. Ваќте кўшиш кардан мехоњї,  ин даркњоро тасвир намої, ногузир ба истифода бурдан тимсолњои биної шурўъ мекунї, ба тасвир кардани чизњои даркшаванда бо истилоњоти биниш ва даркњои биної оѓоз менамої. Агар ту барои мањдуд сохтани даркњо ва калимањои тасвиркунандаи он кўшишњои лозимї ба харљ надињї,  ин метавонад майнаи одами туро гўш кардаистода ва майнаи худи туро низ гиљ намояд.  Он ки ту ин даркњоро бо истилоњоти даркњои биної (яъне эњсости биної) тасвир мекунї, маънои онро надорад, ки ин даркњо мањз эњсосоти биної мебошанд.

 

Боз як мисоле аз њамин ќабил мављуд аст. Аксар ваќт заминаи шиддатноки мунаввар (ЗМ) бо «дурахши тиллогини» аљиб мушоият мешавад, ки он гўё ту ва тамоми атрофи туро мешигофад. Илова бар ин  метавонї эњсосоти биноии худро тањлил намуда ќайд кунї, ки равшании љои истодаи ту  зиёд нашудааст (вай метавонад њатто камтар шавад). Равшании офтоб бешубња бо ин дарки дурахши тиллогин  њамоњангї намояд, аммо ба њар њол вай фаќат њамоњангї менамояд, вале он нест. Њама гуна кўшишњои тасвир намудани дарки «дурахши тиллогин» - и ту ба истифода намудани тимсолњои биної оварда мерасонад. Барои њамин дар одаме, ки туро гўш карда истодааст, гумони водоркунанда пайдо мешавад, ки ту мањз ягон дарки махсуси биноиро тасвир карда истодаї, яъне вай чизњои даркнамудаи туро ба скандхи эњсосот мансуб менамояд. Дар зимн возењияти комил ба даст меорї, ки ин ба эњсосотњо ягон зарра дахл надорад. Дар ќадами навбатї ту кўшиши инденфикатсия намудани дарки мазкурро њамчун ДМ менамої.  Аммо ба њар њол ДМ намебошад. Ман барои њамин њам ин даркњоро њамчун «сифатњои ДМ» ифода мекунам, на балки њамчун ДМ- и људогона.  – чунки аввалан, ДМ бидуни ин даркњо низ зуњур карда метавонад, сониян, даркњоеро, ки ман њамчун «сифатњои ДМ» ифода мекунам, метавонанд зимни азсаргузаронии ДМ – и гуногун айнан дар њамин намуд зуњур кунанд. Мањз барои њамин калимаи «сифат» ба назари ман даќиќтар менамояд – аз рўи ќиёс бо сифатњое, ки онњоро њамчун объектњои материалї дарљ менамоем. Дарки себ бо чунин даркњо мушоият шуда метавонад, ки мо онро бо калимаи «сурх» ифода мекунем. Дар зимн дар мо возењият мављуд аст, ки «сурх» навъи себ нест. Дар мо он таљриба низ мављуд аст, ки дарки объектњои дигар низ бо њамин дарки «сурх» мушоият карда метавонанд. Барои њамин мо инро «сифат» меномем ва бо њамин тариќ адами робитаи њатмии даркњои «объект» ва даркњои «сифати онро» тасдиќ менамоем.

 

Чуноне ки,  мисли дар дунёи муќараррии мо «сурх» бидуни «он ки вай сурх мебошад» буда наметавонад, «амиќї» низ ба таври људогона бидуни «он ДМ, ки вай њамчун амиќ пазируфта мешавад» вуљуд дошта наметавонад.

 

Њамин тариќ, дарки ДМ метавонад бо даркњои аљиб мушоият шаванд, инњое, ки «хайр, гўё ки  ту мебинї љин занад!» - њам дурахши тиллогин, њам амиќї, њам пањнои фарогирии пурра, њам маќнотисият – дар њар сурат ин на биниш аст ва на ДМ – балки як чизи комилан дигар мебошад.

Ваќте мо ЊН-ро тасвир мекунем, мо низ метавонем калимаи «амиќро» истифода намоем – «андўњи амиќ». Ќайд кардан зарур аст, ки сифати ба ЊН истифодашавандаи «амиќ» ба истилоњи «амиќ» -и  ба ДМ  нисбатдошта ягон муносибат надорад. Зимни сухан гуфтан дар бораи «андўњи амиќ» дараљаи баланди шиддатнокии он, дараљаи баланди дигар даркњоро фушурда баровардани он, теъдоди зиёди ЊН-и дигар, фикрњои мухталиф, эњсосотро дар назар доранд, ки онњо  бо сабаби ин андўњ пайдо гардидаанд.

 

Њељ чиз, ѓайр аз  ДМ бо ин гуна дарки махсус ва ѓайриоддї, ки онро њамчун «амиќии ДМ» ифода мекунем, мушоият шуда наметавонад. Баръакс ин њам дуруст аст – агар њамон дарки «амиќї» мављуд бошад, дар њамон лањза њатман як миќдор ДМ низ вуљуд дорад.

 

Зимни  тасвири «ДМ-и амиќ», мо ногузир калимањои  ба дараљаи баланди зиндагї вобастаро истифода хоњем кард – «гўё пўсти тухм шикаста шуд», «гўё дунё васеътар гардид», «гўё дар пеши ман пањноњои даркнашаванда боз гардиданд» (дар айни њол, њаќиќатан ягон возењият дар нисбати ягон имкониятњои нав ба вуљуд намеояд ва умуман њељ чиз ба љуз худи њамин дарки «гўё-биниш» пайдо намешавад, калимањои истифодашаванда бошанд – ин фаќат тимсолњои њамоњангикунанда мебошанд).

 

Ба хонандагони Кастанеда маълум аст, ки Дон Хуан чї тавр дуру дароз кўшиши тасвир намудани ин дарки «гўё-биниш» - ро анљом дода буд, то ин ки њам дастурро ба ин натиља «гўё-биниш» нигоњ дорад ва њам ба њар њол ба махлут шудани вай  бо даркњои биноии маъмулї роњ надињад. Вай ба ин на он ќадар муваффаќ мешуд, чунки Кастанеда, мувофиќи њисоботњои вай, дар аввал доимо кўшиш менамуд, ки мањз чашмро барои ноил шудан ба «биниш» истифода намояд. Билахира,  Дон Хуан истифода шудани калимаи «биниш»-ро бо нишон дода истодани фарќи асосии он аз дарки  маъмулии биної интихоб намуд. Ўро низ фањмидан мумкин аст – ваќте ки «биниш» вуљуд дорад, ту худатро пора кунї њам, ту мањз инро «гўё- мебинї» -«гўё- мебинї» комилан њаќиќї аст ва њатто ба харљ додани кўшиши фарќкунї зарур аст, то ин ки сарфањм равї, ки ин «биниш-бо чашмон» намебошад.  Дар  китобњои Кастанеда истилоњи «биниш» дар нохунак ё бо њуруфи хобида истифода мешавад.  Боз мисолњои даркњои ба ин монандро дар Рамакришна вохўрдан мумкин аст, ки ў низ ба таври оддї калимаи «диданро» зимни њикоя оиди дар њама гуна лањзањо  худои Калиро њамчунин равшан мисли он ки одамони дар назди худ истодаро мебинад ва њатто аз ин њам равшантар, истифода менамуд. Дар айни њол тахмин кардан мумкин аст, ки вай сарфањм мерафт, ки ин дарки биноии маъмулї намебошад, аќќалан бо сабаби он ки њамон чизи «дидагии» ўро дигарон надиданд. Модари Рамакришна низ «биниши» мављи бузурги дурахшонро, ки њељ кадоме аз њамсафарони вай надиданд, хотиррасон менамояд -  ин мављ ўро саршор намуд ва ў баъд аз ин гўё бо Рамакришна њомила шуд. Махсусият дорад, ки модари Рамакришна низ ДМ-и дурахшонтарини ин саршории мушоияткунандаро тасвир менамояд ва Рамакришна дар лањзањои махсусан равшани «биниши» худои Кали ДМ-и ваљдї эњсос менамуд. Кастанеда ДМ-ро ба табаќаи мустаќили падидањо људо намекард, барои њамин дар њисоботњои вай вобастагии мустаќими мављуд будани ДМ њангоми «биниш» нишон дода нашудааст, аммо дар он љойњое, ки тасвир намудани даркњои худро њангоми «биниш»  кўшиш мекунад, ѓолибан тасвирњои бо ДМ њамоњангикунандаро вохўрдан мумкин аст. (вай махсусан зуд-зуд возењияти ѓайриоддиро хотиррасон менамуд).

 

Хулосањои васатї мебарорем:

 

*) «Биниш» (зада дар «и»-и дуюм) – дарки махсус, ки ба ягон тарзи дигари даркнамуданњо  тааллуќ надорад, тасвир намудани вай бо истилоњоти биноии маъмулї аз њама осонтар  аст ва барои он ки дар оѓоз дарки маъмулии биноиро  хотиррасон мекунад, ба хотири он ки кўшишњои фарќкунї заруранд, то ки яке аз дигараш фарќ карда шавад.

 

*) «Биниш» њамеша бо ДМ мушоият мешавад.

 

*) ДМ на њама ваќт бо «биниш» мушоият мешавад, ё - ба таври дигар гўем – ДМ на њамеша ба сифати амиќї [«дидашаванда»] соњиб аст, аммо ДМ дар љараёни зуњур намудани худ хеле сермањсул «амиќиро ба даст оварда метавонад», ё «аз вай мањрум шуда метавонад», ки ин чунин тасвирро ваќти гуфтани мо дар бораи «амиќї» њамчун «сифати» ДМ ќуллай менамояд – њамон «амиќї», ки новобаста ба шиддати худ метавонад дошта бошад ё надошта бошад.

 

*) ДМ, ѓайр аз сифати «амиќї» метавонад сифати «фарогирии умумї» ва «пањниро» низ дошта бошад. Калимаи беранги «пањнї» бо ин сифат кам њамоњангї мекунад, чунки замоне ки ин сифат зуњур намудааст, вай њамчун «њайратангез»,» фарогиранда» ва «фарогирии умумї» эњсос карда мешавад. Дунё гўё то њудудњои тассаввурнашанда пањновар мегардад  - њамчуноне, ки мо дар мавриди амиќї мегўем – «дунё гўё амиќии даркнашавандаро ба даст меорад».

 

*) ДМ метавонад сифате дошта бошад, ки ман онро «маќнотисият» меномам. Тасвири њамоњангикунанда – «гўё тўдаи бутуни ДМ-и дигар аланга мезанад ва дар лўндаи зич ќапида мешавад».

 

*) Ман њар ќадар бештар ва шиддатноктар ДМ-и гуногунро эњсос намоям, эњтимолияти он ки «амиќї», «фарогирии пурра» ва «маќнотисият» њамон ќадар зуњур менамоянд, баланд аст.

 

*) Агар дар њамин лањза ЗН ва ЊН вуљуд дошта бошад, дар ягон њолат, њељ гоњ ва дар дараљаи хурдтарин эњсос намудани амиќї имконнопазир мебошад. Агар ба хотир оварда шавад, ки «сифати ДМ» аз худи ДМ људонопазир асту   ДМ ва ЊН бошанд асосан мувофиќ нестанд,  ин ба таври  махсус маълум мегардад.

 

*) Њолати «ДМ-и  тунук» (яъне мањрум аз сифат, ба ѓайр аз шиддатнокї) ва њолати «ДМ-и серњаљм» (яъне чунинњое, ки ба онњо сифатњои дигари дар боло зикршуда хос мебошанд) низ аз якдигар ба мисли њолати «ДМ-и тунук» аз тирагї ё ЊН ба куллї фарќ мекунанд.

 

*) ДМ-и тунуке, ки шиддатнокии он ба бузургињои ваљдї мерасад, бемайлон ба серњаљмї мубаддал мешавад.

 

  Дар ин мавќеъ «аз аќл бегона шудан» ва мубаддал гардидан ба эзотерики њубобдор осон аст, ки китобњои Кастанеда, Ишервуд ва Сатпремро мекушояд ва бо калимањои барои вай ягон ањамият надошта суханбозї мекунад. Хайр, агар мо чунин мањали бурриши њайратангезро бо тасвирњои Кастанеда дарёфт намуда бошем – пас биё дар бораи тухмњои рахшон ва нуќтањои љамъоварї гапфурўшї кунем – агар, ки таљрибаи Рамакришна бо таљрибаи мо низ ким-кадом мањалли буришро ошкор карда бошад – биё  ба Кали парастишро шурўъ намоем. Ман мехоњам хонандаи худро аз ин хатои љиддї паноњ дињам. Мувофиќи китобњои Кастанеда, Дон Хуан кўшиш мекард, ки  њадди имкон бо талќини бештар дар пешрўи мо акси нави дунёро тасвир намояд.  – бо нуќтањои васлгарї, аз таъсири зарбаи нагвал ба умќи тухми дурахшон љойи худро ивазкунанд ва ѓайрањо. Аммо барои чї Дон Хуан ба ин таваљљўњ дошт? Барои он ки Кастанеда худи њамин тухмњои дурахшон ва дигар њаќиќатњои њайратангезро ЌАБУЛ мекард – вай инро тањти таъсири Дон Хуан ќабул мекард. Дон Хуан њам ба он  таваљљўњ дошт, ки Кастанеда пешакї бо тасвири мувофиќояндаи њаќиќати нав  соњиб бошад. Ќувваи њаракатдињандаи Кастанеда Дон Хуан буд, ки (мувофиќи китобњои ў) бо ин ё он тарз Кастанедаро ба дарки њаќиќати дигар  водор мекард. Ќувваи њаракатдињандаи ту бошад, њушёрї, возењият, иттикои мустањкам ба таљриба, берун андохтани тамоюлњо, истифода бурдани истилоњоти даќиќан муайяншуда, эњсос кардани ДМ ва ѓайрањо мебошад. Барои њамин вазифаи ту баръакси вазифаи Дон Хуан мебошад- кўр-кўрона бовар НАкардан ба тасвири дунёе, ки Кастанеда тасвир намудааст. Шурўъ НАкардани итминони механикї дар бораи он, ки чунин тухмњои дурахшон ва мўъљизањои дигар вуљуд доранд. Аммо мо њамчун далели боэътимод ќабул карда метавонем - тасвири «бинишро», ки дар Кастанеда вомехўрем, ба тасвири «биниши» ба даст меовардаи амалкунандаи ТРР – парваришкунандаи ДМ фавќулодда монанд аст. Барои њамин ман баёни Кастанедаро њамчун гипотеза ќабул мекардам.  На пиндошт (чунки пиндошт фаќат дар таљрибаи шахсї асоснок буда метавонад, бар асосњои мустањками даркњои худ), балки мањз гипотеза. Гипотеза дар фарќият аз пиндошт аз хаёлоти пуч фаќат бо он фарќ мекунад, ки бо сохтори хубтаркиб ва нисбатан зиддиятнадошта соњиб аст. Риёзидон ё физик метавонад «гипотезаи зебо» бигўяд, дар зимн онро дар назар дорад, ки бо вуљуди набудани ягон тасдиќи мустаќим ва бевосита сохтори вай оддї ва зебо аст, ворид намудани мушахасоти зиёди номуайянро таќозо намекунад, истифода шудани он мураккабро содда менамояд, нофањморо шарњ медињад. Физик – озмоишгар низ бо доштани фазои васеъ барои озмоишњои нав мањз њамонеро фикр карда мебарорад, ки вай ба кашфњои нав меоварад, агар њамон ё «гипотезаи зебои» дигар дуруст бошад. Бо њамин тариќ, гипотезањо барои тањќиќотњои амалиявї нишона (ориентир) мешаванд ва мо низ айнан њамин тавр рафтор карда метавонем.

 

Њељ гоњ, дар њељ гуна шароит эзотерик нашав – одами ботакаббур љоѓзанандаи калимањои хушсадои барои фай ягон маънї надошта. Сари ту бояд дар шафати абрњои гипотезањо ва пиндоштњо парвоз намояд, дастони ту бояд тибќи мантиќ амал намоянд, пойњои ту бошанд бояд дар замини сахти озмоиш ќарор дошта бошанд. Дар воќеъ истифода намудани маслињатњои ман ќариб номумкин аст, чунки хоњиши дар аспи ќайсари эзотерика ба дурињои беохири суханњои зебо тохтан ќариб номумкин аст – махсусан агар имкони ба одаме таассурот бахшидан мављуд бошад… аммо додани подоши он ногузир мебошад. Фаќат таљрибаи њаќиќї лаззати ќаблї ва ваљдро тавлид намояд. Фаќат истифода бурдани истилоњоти фањмо (яъне ифодакунандаи маљмўи даркњои мушахас ва аз тарафи ту ифодашуда) ба пиндоштњо, кашфњо, ба вуљуд омадани таваљљўњ ва хоњиши тањќиќ намудан оварда метавонад. Њамин ки ту ба муњити эзотерика меафтї… њама чиз мемирад – њам лаззати ќаблї, њам ваљд, њам раѓбати тањќиќгар, њам хоњишњои шодиомез – њама. Ту дар назди аробаи шикаста мемонї – то ин ки аз нав зинда шавї – ба ту лозим аст, ки ба мавќењои пешина бихазї – муайян бояд созї – та мањз чиро мепазирї, чиро мањз бо кадом истилоњот ифода мекунї ва танњо дар њамон ваќт дар ту аз сари нав ДМ, хоњиши тањќиќ ва умуман зиндагї бедор мешавад.

 

Магар танњо бо китобњои Кастанеда ва дигар муалифон баъзе бурришњо ба вуљуд меояд? Умуман ин он ќадар њайратовар нест – агар ду одам самимона даркњои худро тањќиќ менамоянд, албатта дар интињо онњо дунёро мувофиќи пазириши худ тавре  тасвир менамоянд, ки тасвири онњо дар ягон нуќта якдигарро мебурранд, таљрибаи яке ба таљрибаи дигаре мувофиќ меояд, њамчун нишона (ориентир), луќма ва ѓайрањо хизмат мекунанд. Аммо дигар навъи бурришњо аллакай тамоман њайратовар ба назар мерасанд, агар ба таври оддї гуем – беаќлона.

 

07-02-02) Барои онњое, ки таљрибаи зиёди эњсос намудани ДМ доранд, њамчунин барои нафарони таљрибаи мушоњида намудани онњоеро, ки ДМ-ро доимо ва пуршиддат эњсос менамоянд, соњиб мебошанд, далели раднашаванда он аст ки ДМ ба бадани љисмонї таъсир мерасонанд. Ба натиљаи чунин таъсирњо чунин њиссиётеро, ки «эњсосоти љисмонї» (ЭЉ) ном дорад, шомил намудан мумкин аст – эњсосоти комилан ѓайримаъмулї, ки одатан, дар тўли замони давраи мањдуддошта аз сар гузаронида мешаванд, аммо ба самарањои кумулятивї (шиддатнок кардани  таркиш ба як самт) оварда мерасонад. Дар байни онњо тез зиёд шудани њасосияти эротикии бадан низ мављуд аст – бадан ба як «минтаќаи эрогеннии» яклухт мубаддал мешавад, гуногунии эњсосоти эротикї низ зуд афзун мегардад. Ба њамин самарањо зуд пурќуват шудани масуният њам дохил мешавад – маризињо бо осонї дур мешаванд, касалињои кўњна бе нишон мегузаранд, њатто касалињое, ки тамоман табобатнашаванда ба шумор мераванд, маризињои нав умуман пайдо намешаванд. – њатто дар шароитњое, ки мариз шудан ногузир аст. Ба њамин чо тез ва баъзан ба назар имконнопазир вонамудшавандаи пуртоќатиро низ дохил менамоем. Њатто њолати зоњирии бадан – фактура, ранг, бўи пўст, ки  њангоми ламс чї гуна аст таѓйир меёбад – њама ба њамоњангї намудан бо эњсосоти зебої, ќувва ва нозукї шурўъ менамояд.  Њатто мазза ва бўи араќи бадан гуворо мешаванд. Оњиста, аммо ба њар њол шакли бадан таѓйир меёбад – таѓйиротњо метавонанд, ки кам ё зиёд намоён бошанд, аммо самараи умумї чашмрас аст – њамоњангї бо эњсосоти зебої, шавќи эротикї пурќувват мегарданд. Ва чизи охирин аз рўи тартиб, аммо на аз љињати ањамият – суръати пиршавии бадан оњиста мешавад ва баъзан њатто ќатъ мегардад. Бадан дар аввал ба таври чашмрас «љавон» мешавад, сипас дар «синни» муайян бозмеистад, ба назар менамояд, ки вай умуман таѓйир намеёбад. Оњисташавии ваќти физиологї ќисми људонашавандаи ДМ мебошад. Дар љараёни пиршавї теъдоди бешумори механизмњои гуногун иштирок менамояд. Геронтология, ки ин љараёнњоро меомўзонад, нисбат ба умуман њамаи илмњо дар бораи олами тамоми мављудоти зинда – физиология, ситиология ва ѓайрањо моњиятан камтар мураккаб намебошад, бо њамин сабаб умуман гўем, илми алоњида ба шумор намеравад. Пиршавї љараёне мебошад, ки тамоми љанбањои физиологияи одамро фаро мегирад. Пиршавї ба тамоми организм яклухт асар мекунад – аз њуљайрањо то узвњо. Бинобар ин оњисташавї ва баъзан ќатъшавии пирї дар чањорчўбаи инсоният самараи «глобалї» мебошад. Ин таъсири оиќшуда ба љараёнњои алоњида набуда, балки як чизи умумифарогир аст.

 

Оё мо пештар ба ягон чизи бо њамин монанд бархурд карда будем? Бархурд карда будем. Таљрибаи Майкелсон ва Морли далели даркшашавандаеро ифшо намуд – суръати рўшної доимї аст. Њамин  низ аз муъодилањои Максвелл барои майдони маќнотисї маълум буд. Дар оянда андозагирињо бо даќиќияти баландтарин дар ин  њељ чизеро таѓйир надоданд – суръати рўшної доимї аст ва ќонуни маъмулии љамъи суръатњо аз байн рафт. Фањмо шуд, ки дунёи мо хосиятњои то њол ба мо маълум набударо зоњир менамояд. Пас аз корњои Энштейн, ки ба мо тасвири нави ба њам зид набуда ва њайратангези дунёро пешнињод намуд, мо чунин дунёро «релятивистї» меномем, яъне чунин дунёе, ки дар он ќонунњои релятивистї амал мекунад – ќонунњое, ки њангоми  суръатњои бузург (субсветовой) (яъне «ќариб рўшної») зоњир мешаванд, аммо ин ягон дунёи дигар намебошад, ин њамон дунёи мо аст, фаќат ин хосиятњои њайратенгезро мо  танњо дар шароитњои беназир мушоњида карда метавонем – масалан, њангоми суръатњои субрўшної (субсветовой). Энштейн назарияи нисбиятро ихтироъ намуда, физикаи классики Нютонро бо доимї будани суръати рўшної оштї намуд, аммо тасвири дунёи ташкил намудаи вай, ба комилан мувофиќ будани худ нигоњ накарда, яъне мувофиќати пурраи он  бо натиљањои садњо њазор озмоишњои даќиќи минбаъд гузаронидашудаи лозимї, барои мо ба таври тасаввурнашаванда ѓайриоддї мемонад. Масалан, фазо дар системаи нисбати мо њаракаткунанда аз нуќтаи назари мо фишурда мешавад, аммо аз нуќтаи назари онњо – баръакс, аз мо фишурда мешавад ва њарду нуќтаи назар дуруст аст. Бо ваќт низ айнан њамин тавр аст – ваќт дар системаи нисбати мо њаракаткунанда оњиста мебошад. Аммо ин чї маънї дорад? – «ваќт оњиста шудааст»? Ваќтро мо њамчун суръати љорї шудани љараёнњои физикї мефањмем. Дар системаи нисбати мо њаракаткунанда ЊАМА, њар навъ, њама гуна љараёнњои физикї ба назари мо оњистатар рўй додаистода менамояд. Барои њамин мо мегўем, ки «ваќт дар он љо оњиста мегузарад». Бо забони корпускулярї (мисли зарра) бигўем, њангоми гузариш аз як мадори муайян ба мадори муайяни дигар дар атоми муайян , электрон фотони басомади даќиќи муайян мебарорад. Аммо мо шуоъдињии атоми аз назди мо њаракаткунандаро дар суръатфизо бо шуоъдињии атоми нисбати мо оромбуда муќоиса намоем, басомадњо баръало фарќ мекунанд! Яъне ин ягон «вонамудшавии» оњиста шудани ваќт набуда, оњисташавии њаќиќї мебошад. Тамоми љараёнњои «пиршавии» заррањо оњиста мешаванд ва мо онро њамчун «ваќт дар он љо оњиста шуд» ифода мекунем.

 

Дар фантастика ѓолибан тасвири одамеро, ки муддати тўлонї дар суръатњои субрўшної парвоз намуда,  баъди садњо соли фавтидани собиќ њамзамонони худ ба замин бармегардад, вохўрдан мумкин аст. Дар айни њол њатман таъкид мегардад, ки худи ин одам њамагї зиндагии маъмулии худро аз сар гузаронидааст – масалан, 40 соли зиндагонии кайњонии худ, яъне дар он муддате ки дар замин 500 сол гузаштааст, вай дар «зиндагии равонии» худ 40 соли умри муќаррарї аз сар гузаронидааст, на 500 сол. Ин дар фантастика чунон як чизи ба њама маъќул пазируфта шуд, ки ќариб њамчун далели илмї ќабул мегардид, дар њар сурат чунин тассаввур ба наќшаи тамоюлї  сахт ворид шуд. Аммо ќайд кардан зарур аст, ки одамро дар суръатфизо ба њадди суръатњои субрўшної нарасонида буд ва њељ касс, њамин тариќ, зимни ин гуна суръатњо чї тавр гузаштани зиндагии равонии одамро намедонад. Суръат ку нисбї аст, аммо суръатфизо - не! Барои чї мањз кайњонавард њангоми баргаштан ба замин љавон мемонад? Охир, вай њангоме ки бо суръати субрўшної нисбат ба Замин парвоз мекунад, он гоњ аз нуќтаи назари вай мањз Замин бо њамин суръат нисбат ба вай парвоз менамояд? Љавоб дар суръатфизо мебошад. Мањз вай дар навбати аввал афзоиш меёбад, баъдан аллакай бо аломати манфї аз сари нав суръат меафзояд (яъне оњисташавї), баъдан тоб мехўрад ва аз сари нав суръаташро меафзояд, ва боз аз сари нав оњиста мешавад. Моро аз вай мањз суръатфизої фарќ мекунонад. Вай гаронборї аз сар мегузаронад, њаљми вай зиёд мешавад, мо бошем инро эњсос карда наметавонем. Курси назарияи нисбият дар ин китоб намегунљад, барои њамин як бори дигар хотиррасон мекунам – мо он таљрибаро надорем, ки зиндагонии равонии одам бо оњиста шудани «ваќт» дар системаи ў,  якљоя бо оњисташавии тамоми зиндагии љисмонии вай, њамчунин љараёнњои физиологии ў оњиста мешавад ё не.

 

Њамин тариќ, оњисташавии пиршавї љараёни ба хуб шинос аст… аз курси физикаи релятивистї!

 

Мумкин аст ба сифати гипотеза имконпазир шумурд, ки ДМ ба одам тахминан њамин тавр, ё ќисман њамин тавр таъсир мерасонад, ба вай суръатфизоии то њадди суръатњои субрўшної чї гуна таъсир расонида метавонист? Бо сабаби мушобењ будани наќша – мумкин аст. Барои соддагии забон гуфтан мумкин аст, ки ДМ бидуни њама гуна «сўрохњои сиёњ» (черная дыра) ва суръатњои субрўшної ба зуњур намудани дунёи псевдо-релятивистї меоварад, яъне  дунёе, ки дорои хосиятњои гипотетикии ба дунёи релятивистї монанд мебошад. «Дунёи псевдо-релятивистї» мураккаб садо медињад – истилоњи «премир» -ро ворид месозам, охир мо њанўз асосњои љиддї надорем то ин ки  њатто дар чањорчўбаи ин гипотезаи озод премирро бо дунёи релятивистї мушобењ намоем. Мо фаќат метавонем, ки зуњуроти ба њам монандро ба ќайд гирем.

 

Оњисташавии пиршавї рўй медињад, дар айни замон оњиста шудани нутќи одам – не, аз ин мо хулоса бароварда метавонем, ки хосияти премир дар дунёи «љисми дурушт» пайхас карда намешавад – чуноне ки хосияти дунёи релятивистї дар суръатњои ба ѓайримаъмулї пайхас карда намешавад. Хосияти дунёи премир дар бадани љисмонии мо бавосита аст – ба воситаи пайдарњамї, ки   ДМ, «дунёи равонї» ва «дунёи физиологиро» алоќаманд мекунад.

 

Чунин гардиши гипотеза фантастикї намояд њам, аммо дар асл ин гуна намебошад, чунки дар мо … чунин таљриба низ њаст! Ба бисёре аз одамњо муйясар гардидааст, ки дар хоб (ман дар бораи хоббинињои сарфањмрафташуда чизе намегўям, ки таљрибаи равшани онњо дар баъзе амалкунандањои мављуд аст) пораи калон, њатто хеле калони зиндагонии равонии худро аз сар гузаронанд. Ин порањоро онњо метавонистанд дар якчанд сањифа иншо намоянд – воќеъањо, азсаргузаронињо, њол он ки замони бедор шудан маълум гардид, ки њамагї панљ даќиќа гузаштааст. Дар Ежатина, масалан, таљрибаи зиндаги дар ХС – и се моњи зиндагии босуръат мављуд аст, њол он ки дар дунёи бедорї њамагї як соат гузашта буд. Коффисиенти (зариби) таносуби ваќтњо дар ин њолат тахминан 2000:1 –ро ташкил менамояд!!

 

Љамъбасти васатиро гузаронида ин гипотезаро тартиб додан мумкин аст:

 

«ДМ ба зуњур намудани хосиятњои премир меоварад, ё хушобуранг карда бигўем – ќисмати равонии одамро иваз менамоянд ва ба воситаи он ќисми љисмониро – сипас таъсири премирро, ки хосиятњои он аксаран бо дунёи релятивистї муъодил мебошад. Ва ин дунё аз љониби мо хеле кам омўхта шудааст – фаќат дар нисбати заррањои элементарї ё объектњои астрономї ончунон дур  воќеъгардида, ки дар бораи онњо боз њам мо танњо дар асоси ин заррачањои элементарї ва нурафканињо муњокима карда метавонем. Зуњур намудани хосияти премир, ё бо тасвири хушобуранг гўем, «воќеъ шудан дар премир» ба тез љафсшавї ва васеъ гардидани таљрибаи равонї меоварад, таъсири вай ба бадани љисмонї бошад, он гуна аст, ки ба ягон оњиста шудани њаракатњо ва барангезишњои физиологї нигоњ накарда, пиршавии организм оњиста мешавад ё тамоман манъ мегардад».

 

Хосиятњои дунёи релятивистї хеле ѓайримаъмулї мебошанд, чї тавре ки ба мо аз физика маълум аст, агар «ќисми физикї» ба он дунёе гузаронида шавад, ки вай њадди аќќал бо дунёи релятивистї  ягон  умумият дорад ва бо назардошти он ки дунёи равонї бо ин шакл ё шакли дигар бо дунёи физикї алоќаманд аст (чунки одам мављуд аст) ва бо дарназардошти он ки хосиятњои премир дар дунёи муќаррарї ба рафтори бадани одам таъсир мерасонад, (ки бешубња аз оњисташавии пиршавї бармеояд) хулоса баровардан мумкин аст, ки бадани одами ДМ-и махсусан пуршиддат ва «бузургњаљм» эњсоскунанда тањти дигар намудњои таъсир низ ќарор мегирад ва хосиятњои дигари њайратангезро  ба даст меорад.

  Чунин гипотеза монеъаи дар њар як одами солимаќл ногузир бавуљудояндаро зимни хондани китобњои њамон Кастанеда ё Далай Лама, ё Тулку Ургена Римпоче ё Ишервуд дар бораи Рамакришна ё Сатпремро дар бораи Ауробиндо ва дигарон  вайрон мекунад. Дар ин китобњо «шоњид буданњо» дар бораи мўъљизањои комилан номумкин ва ѓайриоддї чунон муњобот карда шудаанд, ки ѓайриирода ба муаллиф бовар карданро ќатъ менамої. Ин дар навбати худ ба бўњрони ногувор меоварад, чунки мањз њамин муаллифон дар назари ту бештар ѓайрисамимї ва хирадманд менамоянд. Мањз дар њамин китобњо пошхўрии таљриба ба назар мерасад, ки фикр карда баровардани онњо амри мањол аст ва ин бо пешравии ту дар амалияи муваффаќ шудан ба ДМ, возењият, бартарафсозии ѓамгинињо тасдиќ мешавад. Гипотезаи дар боло номбаршуда, билахира имконият медињад, ки дар ин бора шарњу эзоњ пайдо намої: одам њар ќадар таљрибаи ДМ дошта бошад, ин ДМ њамон ќадар бештар пуршиддат ва «бузургњаљм» њастанд, бадани вай њамон ќадар ба сифати премир соњиб мешавад, ки онњо аз нуќтаи назари муќаррарии мо ѓайриимкон менамояд.

 

Хотиррасон мекунем, ки дар премир на асбоб љой иваз мекунад ва на заррачаи элементарї таъсирњои беназир «эњсос мекунад», балки худи одам! Оё ин маънои онро дорад, ки билахира мо метавонем, ки аз равонї ба физикї пул (кўпрук) гузорем ва физикаро бо асбоб не, балки бевосита таввассути даркњо шиносем?

 

Боз як аспекти дигарро аз назар мегузаронем. Мо дар бораи мављуд будани механикаи квантї огоњї дорем. Муболиѓа намешавад, агар гўем, ки механикаи квантиро њељ кас намефањмад ва пеш њам намефањмиданд. Њамин гуна шояд дар бораи назарияи нисбият низ гуфтан мумкин аст, аммо ин ба механикаи квантї дар дараљаи хеле баландтар дахл менамояд. Љафсшавии фазо, оњисташавии ваќт ва  њатто ќаљ шудани фазо, муъодилияти ќаљшавии фазо ба масса, муъодилияти массаи  энергия, муъодилияти суръатафзоиш ба масса, тамоми ин масъалањои печдарпечи алоќаманд ба суръатњои субрўшної ва доимї будани суръати рўшної – њамаи инњоро дар нињояти кор ягон хел тассаввуру тасвир намудан, ба моделњои ба мо фањмо мансуб кардан мумкин аст. Агар одами ќариб бо суръати рўшної њаракаткунанда, зимни њаракати худ фотонро сар дињад чї рўй медињад? Охир, суръати рўшної доимї аст ва суръати љойивазкунии одам бо суръати фотон мувофиќ намеафтад ва дар натиља чунин мешавад, ки фотон бо оњистагї пеш – пеши одам мехазад? Барои мо – ња. Барои вай бошад, фотон бо суръати рўшної ба пеш парвоз менамояд. Чунин масъалањои љўзъї  сершуморанд, аммо ба њар њол њалли онњоро то андозаи камтару бештар фањмо кардан мумкин аст. Аммо механикаи квантї умуман парадокс дар парадокс  (ќиёси зидду наќиз) бо мураккабии даркнашаванда мебошад. Энштейн мўи сари худро меканд ва на танњо вай, Одаме ки мўи сари худро канда истода ќасди фањмидани физикаи квантиро менамояд, вай умуман њатто ба он фањмиш наздик намешавад, ки вай фањмидани ин чиз чї ќадар дур аст. Дар айни њол ман танњо як апектро хотиррасон мекунам – эњтимолият. Масалан, «Электрон» чизе ѓайр аз «зичии эњтимолияти пайдокунии электрон» нест ва ин чиз, ки мо онро «электрон» меномем, худро гоњ њамчун заррача, гоњ њамчун мављ зоњир менамояд ва њељ кас, ягон ваќт ба ин сарфањм намеравад, дар кашидани акси он ољиз аст ва онро  тассаввур  карда наметавонад. Њол он ки таввассути баробарињо бисёр чизњоро тасвир намуда, дар асоси натиљањои ба даст омада асбобњое сохтан мумкин аст, ки даќиќан кор хоњанд кард. Он чизе, ки мо  низ проблемањои фањмишњоро яктарафа намуда, машѓул њастем.

 

Агар ба ягон экрани баќайдгиранда ба воситаи рахнаи танг-он ќадар танг, ки ба принсипи номуайянии Гейзенберг мувофиќ бошад, элетрон ё фотони танњо равон намоем, номуайянии набзи он баръало ба зиёдшавї шурўъ менамояд. Фотонро бошад, дар экран дар љойњои тамоман мунтазир набудаамон пайдо мекунем – тамоман аз рахна як тараф. Ва њар як фотони минбаъд бо эњтимолияти андаке (ки онро метавон даќиќан шуморид) ба ягон љойи худ мехобад. Агар фавран триллионњо фото сар дода шаванд (яъне рўшнии доимї сар дода шавад), он гоњ мо дар экран мо хати пањни сарењро мебинем – дар ин њолат аз њисоби сершумор будан, мо партоб шудани фардии фотонњоро дида наметавонем. Ќонунњои оптика бенуќс кор мекунанд, аммо на аз њисоби он ки принсипи номуайянї ва дигар таъсирњои квантї дар он љо фаъолият намекунанд, балки аз њисоби бузург будани сершуморї онњо њаммизоншуда (якнавохтшуда) мебошанд – нури оптикї шумораи астрономии фотонњо мебошад.

 

Оё дар ТРР ягон чизе мављуд њаст, ки бо эњтимолияти ќонунњо тасвир карда мешаванд, дар он љое, ки гўё  барои эњтимолият љой њам нест? Албатта њаст. Агар ту ДМ-и пуршиддатро эњсос мекунї, вай бо як миќдор эњтимолият сифати амиќї ё фарогирии сартосариро ба даст меорад ва ин тамоман нофањмо аст – барои чї, охир дар он замоне ки ДМ-и равшан вуљуд дорад, ягон ЊН нест ва вуљуд дошта њам наметавонад, ба назар мерасад, ягон саддњо нестанд ва вуљуд дошта њам наметавонанд. Ман њељ гоњ розї шуда наметавонам, ки ДМ-и равшан «амиќ» мешавад – ман танњо бо эњтимолияти категорияњо амал менамоям: «њар ќадар … бештар ва пуршиддаттар бошад, њамон ќадар эњтимолият баландтар мебошад…» Дар ваќти сершумор будани ДМ, ба эњтимолият рў наоварда, аллакай дар бораи ќонуниятњо сухан гуфтан мумкин аст – мисли њолат бо оптика-илм, селоби сершумори фотонњои тањќиќшаванда: агар ДМ тўлонї ва пуршиддат эњсос карда шавад, он гоњ ќонуният амалан оњанубетонї мешавад: «њамин ки шиддати ДМ ба 7 мерасад, вай «бузургњаљм» мегардад».

 

Шабоњати бешубњаи тасвирњо мављуд аст ва гипотеза дар бораи ким-кадом «амиќии» физика ва ТРР хусусиятњои нав пайдо менамояд.

 

Оё дар бораи даркњои равонї бо забони амалњои муштарак сухан гуфтан мумкин аст? Чї тавре  аз физика маълум аст, тамоми сершаклии амалњои муштаракро ба чањор намуди асосї пайваст кардан мумкин аст: гравитатсионї, электромагнитї, њамчунин пурќувват ва заъиф (онњо дар сатњи субатом мављуданд). Ба њар як амали муштарак, ба ѓайр аз гравитатсионї, заррачае мувофиќат мекунад, ки он њамчун њиссаи камтарини ин амали муштарак баррасї шуда метавонад – фотонњо (элетромаќнотисї), глюонњо (пурќувватњо) ва бозонњои калибркунанда (заъифњо).

 

Заряди барќии мусбат заряди манфиро љазб мекунад ва мусбиро тела медињад. ДМ, ДМ дигарро «љазб» менамоянд. ДМ, ЊН-ро «тела медињанд». ЊН дигар ЊН-ро «љазб менамоянд» ва ДМ-ро «тела медињанд» Чї тавре ки мебинем, мо забони амалњои муштаракро озодона барои тасвир кардани љараёнњои равонї истифода намуда метавонем.

Ба далели мављудияти инсон бармегардем. Далели умуман гўем, даркнашаванда ва танњо бо сабаби маъмулї будан даркнашавандагї вай нопадид ва фишурда мешавад. Умуман ду тарзи тассаввури одам вуљуд дорад: анимистї (одам-ин љон аст, ки бо  бори гарони љасад) ва моддї (љон ва бадан – дараљањои гуногуни материя). Бархурди анимистї бо тамоми маъно ояндадор нест ва аз њама асосї ба мушоњидањои дар боло тасвиршуда зид мебошад. Аз он иборат аст, ки ДМ бешубња ба бадан таъсир мерасонад. Одамон пештар њам мушоњида мекарданд, ки дунёи равонї бешубња ба дунёи физикї таъсир мерасонад – одамони бештар оромтабиат дарозтар зиндагонї мекунанд ва бадани онњо солимтар аст. Њамчунин далелњои сињатшавии мўъљизанок аз маризињо дар одамоне мушоњида гардид, ки бо рўњбаландї барои зиндагї мубориза мебаранд ва ба маъюсї намеафтанд. Аммо бо сабаби он ки одамон аз якдигар ќариб фарќ намекунанд, чунин мушоњидањо њељ гоњ ба ќадри кофї равшан набуданд – њамаи онњо дар ѓубори кундзењнї, зањри ЊН ва ЗН шино мекунанд. Таљрибаи парвариши ДМ мушоњидањои номбаршударо махсусан бешубња мекунанд – дунёи равони ба дунёи физикї хеле чашмрас таъсир мерасонад. Аммо  љасад дар њаќиќат аз «бадани зинда» хеле фарќ мекунад, аз њамин сабаб барои ман њайратангез аст -  нуќтаи назари динии комилан бемазмун ба дунё, ки рўњ ва материяро бо ким-кадом таќсимкунии мустањкам људо менамояд,  ба кадом андоза тобовар мебошад. Агар муштаракан амал кардан мављуд аст, он гоњ вай бо ин далели худ маънои онро дорад, ки мо бо дараљањои мухталифи материя сару кор дорем, аммо на бо ягон чизи фарќиятњои асосї дошта. Агар ДМ ба бадан таъсир мекунад ва боз њамин тавр возењ, он гоњ худи њамин маънои онро дорад, ки мо бо материяи дараљањои гуногун ва сифатњои гуногундошта сару кор дорем. Дунёи равонї моддї аст – ин ошкоро ва маълум мебошад. Аммо аз ин барнамеояд, ки мо акнун ба љои «рўњбаландї» дунёи сарди чархњои данданадори бо формулањо тасвиршаванда дорем – дањшати абадии редуксионизм ба зиндагї тавассути кундзењнї пайдо шудааст. Он чизеро, ки ман эњсос менамоям – эњсосот, андешањо, ДМ – њамон хеле боќї мемонанд, ки ман эњсос менамоям, чї тавре, ки мо чизњои рўй дода истодаро шарњ надињем. Бештар аз ин – алоќаи канданашавандаи дунёњои равонї ва физикї ба таври муттаносиб ба мо имконияти аниќан тасдиќ кардани онро медињад, ки «материя рўњонї» аст, яъне дар њама гуна дараљањо материя ба сарфањмравї соњиб аст. Сарфањмравии муайяни ба одами њозиразамон хос буда ба бадани одами муайян бо хосиятњои маълуми вай хос аст – хосиятњои пўст, мушакњо, устухонњо, хун ва ѓайрањо. Сарфањмравии муайяни ба њайвони њозиразамон хос буда низ  ба бадани њайвони муайян хос мебошад. Ќайд крдан зарур аст, ки баданњои мо хосиятњои фавќулоддаи ќариб якхела доранд ва ин далелро ба фоидаи назарияи ба вуљуд омадани эволютсияи одам аз њайвон мансуб донистан мумкин аст – одам њамин ќадар пештар аз олами њайвонот људо гардид, ки моро умумияти сохти  бадан ва њам њатто дар бисёр њолатњо осонии муштараки ба вуљуд омадани њусни таваљљўњ ба њамдигар  алоќаманд месозад. Он, ки њайвонњо мављудоти фањмандаю њискунанда њастанд (ки ќариб як чиз мебошанд) дар айни замон ќариб ба њама маълум аст. Шуури муайяни њашаротњо ба бадани муайяни онњо мувофиќат менамояд ва њаминро дар бораи растанињо низ гуфтан мумкин аст. Ба ин низ каму беш бо осонї одат намудан мумкин аст ва дар замони мо низ одамоне њастанд, ки онњо растанињоро њискунанда ва мављудоти фањманда мешуморанд ва барои исботи ин аќида як ќатор исботњои бевосита мављуданд (масалан, вобастагии сарењи суръати афзоиш ва самардињии растанињо аз мусиќие, ки барои вай менавозанд). Тахминан сад сол пеш гипотезаи шуурнокии растанињоро њељ кас љиддї ќабул карда њам наметавонист ва айнан мисли њозира, ки кам одаме пайдо мешавад, то гипотезаро дар бораи мављудоти фањманда ва  њискунанда будани сангњо, кўњњо, шамол, бањр љиддан ќабул намояд, бигузор њатто бо он навъи шуури бо тариќи хеле аз мо фарќкунанда бошад њам. Бо вуљуди ин, њар гуна ѓайриоддї садо надињад њам – «бањри фањманда», «кўњи њискунанда» - худи далели мављудияти одам, њамчунин далели раднопазири таъсири «равонї» ба «бадани физикї» онро исбот месозад, ки сангњо низ њис мекунанд, шамол њам сарфањм меравад, охир дар нињоят бадани физикии мо аз минералњо таркиб ёфтааст, физиологияи мо бошад,  фаќат пайдарњамии реаксияњои шимиёї мебошад. Њамин тариќ, «равонии» мо ба реаксияњои шимиёї таъсир мекунад. Химия дар навбати худ як соњаи физика аст, охир дар љараёнњои шимиёї  объектњои физикии холис иштирок мекунанд – молекула, атомњо.

 

Аз ин љо табиист, ки саволи оддї ба вуљуд меояд – агар мо дар ин ё он дараљае мављудоти фањманда бошем, оё тарзи коммуникатсияи мо имконпазир аст? Оё чунин тарзи коммуникатсия имконпазир аст, ки дар он таъбири дуруст ва конструктивии натиљањои он имконпазир бошад, ки мо онро дар фаъолияти предметї ва равонии худ истифода бурда метавонем? Агар ин имконпазир бошад њам, ба њар њол на бо он роње, ки тањќиќгарони сершумори њар гуна «њодисањои паранормалї» кўшиши рафтан карда буданд – на аз тариќи арифмометрњо ва спектрометрњо. Балки мањз бо он роње, ки дар мо њаст – бо роњи истифода намудани худ ба њайси звенои алоќамандкунандаи тайёр дар байни материяњое, ки  њамин ќадар дараљањои гуногун доранд. Барои њамин физик – психологи оянда дар њамин лањза симои хеле ѓайрињаќиќї ба чашм мерасад – худи вай њамон асбоби дарккунанда ва таъбиргари маълумоти гирифташуда мебошад. Бо њисоббарорињо машѓул шуда истода вай доимї будани эњсоси ДМ, нигоњ доштани шиддатнокии зарурии онњо, амиќї, фарогирии сартосарї ва маќнотисияти вайро назорат менамояд, ба таври мувозї мушоњидањоро ба ќайд гирифта нишондињандањои онњоро ќайд мекунад.

 

Аз њамин љо албатта натиља бармеояд, ки  имконияти тасвир намудани дунёи равонї ва физикї тавассути  забони ягона вуљуд дорад. Назарияи фавќулумумии материя - муттањидсозандаи њамон намудњои материяњо, ки мо онро ба «дунёи равонї» ва «дунёи физикї» људо менамоем ташкил карда шавад. На танњо пули  назариявї, балки пул њаќиќиаттарин дар байни «физикњо» ва «лирикњо» сохта шавад. Муттањид сохтани он чизеро, ки кайњо аз муттањидсозии он ноумед шуда будем.  Кашф намудани ќонунњои физика дар натиљаи «саёњати шуур». Бо кўмаки муъодилањо кашф намудани ќонунњои равонї. Саёњат намудан на бо «асбобњо», балки бо «эњсосот». Ба галлактикањои дур равон накардани саёрагардњо, балки саёњат кардан дар он љойњо, «фуруд омадан» ва тањќиќ кардани онњо «дар бадани физикї» ё «дар бадани физикии тагйирёфта», ки ин њам ќариб муродифи он мебошад.

 

Тасаввурот дар бораи материя аз нав куллан, ба таври инќилобї таѓйир меёбад (материяи фањманда?? Атоми эњсоскунанда??? Њарза!), аммо физикњо ба ин одат карда наметавонанд. Њамаи ин аллакай комилан њарза менамояд, аммо на бо сабаби асоснок набудани гипотеза, балки бо сабаи ѓайримуќаррарї будани хулосањо. «Њарзаи комил» - лаќабест, ки дар ваќташ њам назарияи нисбият бо ќаљињои фазо ва њам назарияи механикаи квантї  бо самарањои туннелї ва зиччињои эњтимолият ба љои заррачањо сахтбадана, њам гипотезаи тўпшакл будани замин бо натиљагирии зарурати «роњравї бо сари боло» ва «бањри фурўнарезанда», њам назарияи суперструн бо андозагирињои бешумори он, фазои дар ќабатњо печонидашуда, њам назарияи тамоман тасаввурнашавандаи «м-назария»-и  аз назарияи «суперструн» нумўъ карда буд мукофотонида шуда буданд. Биёед бењтараш менигарем- саёњат дар дунёи даркњои мунаввар ба чї меоварад. Боз бењтараш – дар он иштирок мекунем, охир њар як нафар тањќиќгар шуда метавонад –на ба суръатфизоњо бо нархи миллиардњо доллар, на ба донишкадањое, ки садњо корманд доранд, на њатто ба озмоишгоњои хурд бо колбад ва микроскопњо зарурат мављуд нест. Худи одам њам барои тањќиќ, њам барои объекти тањќиќ ва њам субъект асбоби беназир мебошад. Худи одам дар як ваќт њам «саёњат» ва њам «саёњаткунанда» мебошад. Дар вазъияте, ки олими пурхашм ва кундапих дар назди асбобњо нишастаасту кашфњо менамояд ва дар зимн зинда ба зинда аз асари беморињо мепўсад, ба замони гузашта муттаалиќ мешавад, вай асосан имконнопазир мегардад. Олими замони оянда дар љараёни тањќиќотњои худ худаш эволютсия мешавад, масоњати эволютсияи вай масоњати тањќиќњои ўро мањдуд менамояд. Фишороварии «табиати дуюм» ва оќибатњои пурдањшати ба он алоќаманд, аз ќабили ифлосшавии сайёра, мањкумияти одам ба таназзули равонї ва физикї ва вобастагии пурра аз технологияњо – тамоми инњо тадриљан мисли хоби пурдањшат ба дуюдараља шудан оѓоз мекунанд. 

 

07-02-03) Оянда бешубња меояд. Вай бешубња ба «хозир» монанд нахоњад шуд. Дар бораи он, ки вай чи гуна хоњад шуд бањс кардан мумкин аст, аммо гумон аст, ки ягон кас дар бораи он, ки вай хеле ва хеле аз њозира фарќ хоњад кард бањс хоњад кард. Суръатњои таѓйиротњо меафзоянд. Китобњоро гирифта хонед, ки одамон сад сол пеш чї гуна зиндагонї менамуданд, ба зиндагии онњо бо эњсосот дохил шавед, ба тасаввурот  ва дунёи њамонваќтаи онњо ворид гардед.  Фарќият бо замони њозира бузург, тасвирнашаванда, ба њељ гуна суханњо, тимсолњо, раќамњо ифоданашаванда аст. Суръатњои таѓйиротњои тарзи зиндагонї ба андозае бузург шудаанд, ки даврањои гузашта ба назари мо карахт шуда менамояд! Мафњуми «асри нуздањ» дар майнаи одами њозиразамон њамчун ягон чизи карахтшуда, базўр љунбанда, «њељ чиз рўй надода истодааст», хайр шояд дар њамон ваќт дар тўли дањ сол  як каме таѓйироте шуда буд. Њол он ки њар нафари он ваќтњоро дар ёд дошта тасдиќ менамояд, ки њамзамонон зиндагиро  дар асри 19 њамчун пойгаи девонавор ќабул мекарданд (ман дар бораи ба ном «дунёи ѓарб» гуфта истодам!) Ким – кадом гардиши беохири кашфњо дар илмњои гуногун, табаддулотњо дар технологияњо, суръати девонавори зиндагї, сели ќатънашавандаи иттилоот, як тўда навооварињои иљтимої, ки зиндагонии љомеъаро ба њадди ношинохтанї, то њадди  тамоми чизњои майда чуйда табдил доданд. Эњсоси саршории мутлаќ њукмрон буд, «дигар љои пеш давидан нест» Албатта ким – кадом асри 14 дар Европа аз љониби њамзамонони мо њамчун як «доѓи якхелаи сиёњ» – албатта комилан аниќ «њељ чиз рўй надода истодааст», «тирагии асримиёнагї», хайр љанг мекарданд, бо гулханњо осмонро сиёњ мекарданд (бухорї фаќат дар охири аср ихтироъ шуда буд), шамшерзанї мекарданд (борут дар шакли аввалин ва намуди соддаи худ фаќат дар нимаи дуюми аср ба пањн гардидан шурўъ намуд), хайр хўрок  мељўшониданд онро мехўрданд пазируфта мешавад. Гўё дар нимхобї таваллуд мешуданд ва вафот мекарданд. Аммо касе, ки зиндагии њамонваќтаро дар ёд доранд, мегўяд – одамон асри худро њамчун.. девонавор мепазируфтанд! Мусобиќаи девонавори технологияњо (!! – бале-бале, он чизе, ки њозир дар назари мо хеле оддї, кайњо фаромўш гардида, бо сабаби корношоямї ба партовгоњ партофта шуда менамояд, он ваќтњо фаъолона ихтироъ мешуд) – одамон бо сабаби тез-тез ивазшавии техгология фурсати омўхтани онњоро надоштанд! Дар љое, ки дирўз љангали  анбўњ истода буд, имрўз аллакай шањр пайдо шуд, муносибатњои нави иќтисодї, муносибатњои нави иљтимої, ѓояњои нав, маќсадњои  нав-њама ба эњсосот фишор меорад, њама чиз фарогиранда аст. Шояд ибораи «асри чањордањ» - асри рушди бохурўши технология, навигарињои иљтимої ва иќтисодї» аљиб садо медињанд. Аљиб, аммо ин далел аст, бигузор, ки илми муъосир ин далелро бо сабаби хеле камёб будани артефактњои то замони мо омода расида, напазирад њам.

 

Дар њар сурат – ба фањмиши фарќияти бузург доштани тарзи зиндагии даврањои мухталиф нигоњ накарда тарзу зиндагии муосири мо  охирин, абадї, устувор, дуруст, хуб ва амсоли инњо менамояд. Аммо ин тавр намешавад. Аллакай баъд аз 10 сол зиндагї сахт таѓйир меёбад, баъди 20 сол бошад, шинохтанашаванда ва баъди 50 сол даќиќан шинохтанашаванда мегардад. Ту он ваќт аллакай нестї- ту фавт мекунї. Ту он ваќт нестї. Мо намедонем,  мо фањмида наметавонем, дар тасаввури мо нест - ин чи хел- «ман он ваќт нестам»? Аммо, охир ту он ваќт намешавї, мисли онњое, ки нестанд, онњое, ки мурдаанд, Назарияи мубаддалшавї таскини хеле заъиф медињад. Ту инро ваќти сахт касал шудан фањмидан метавонї: таскиндињї аз ќабили «хайр ѓам хўрдан бас аст, дар зиндагии дигар мубаддал хоњї шуд», мисли масхаракунї ба назар мерасад ва воњимаю андўњи туро зиёдтар мекунад. Сахт зиндагї намудан мехоњї. Охир дар оянда зиндагї њатман дигар мешавад – бештар аљибу пурмазмун. Мана мисли њозира масалан, њама кор мекунанд. Дар як рўз 8 соат љамъи ду-чор соате, ки дар роњ мегузарад. Ва ин таѓйирнаёбанда ва абадї менамояд. Аммо маълум шуд, ки ин тавр зиндагї намудан мумкин нест, ин зиндагї набуда дар бадарѓа будан аст. Ба одамон зиндагї намудан хуш меояд, мехоњанд лаззат бардоранд – ва њар ќадар ки чунин лаззатњо зиёд маълум мешаванд ва дастрас мегарданд, онњо њамон ќадар бештар дилхоњ мешаванд. Њозир њам аллакай одамон њашт соат кор кардан намехоњанд – онњо зиндагї намудан мехоњанд! Иќтисодиёти Аврупо ба таназзули љиддї рў ба рў шудааст ва ин таназзул ногузир афзуда истодааст – сокинони Аврупо аз печу тоб хўрданњо хаста шудаанд, аз он ки худро дар кор сўзонида тамом мекунанд, монда гардидаанд. Онњо музди кори баландтар рўзи кории кўтоњтар ва рухсатињои мењнатии дарозтар мехоњанд. Дар зимни кор низ онњо камтар машѓули кор буданро мехоњанд ва бештар дар њуљрањои истироњатї фароѓат кардан мехоњанд. Дар айни замон сокинони Руссия, Чин, Њиндустон, Бразилия, Малайзия, Аргентина ва мамлакатњои дигар ба ин сарфањм намераванд – онњо хонањои хуб мошинњои хушкашўї ва телевизор надоранд, ба аксарияти онњо ѓизо њам намерасад – пас дар бораи кадом ихтисор намудани рўз корї сухан гуфтан мумкин аст? Аз субњ то шом љон мекоњонем. Ва љон њам мекоњонанд. Иќтисодиёти ин мамлакатњо низ нисбат ба кишварњо Аврупо бештар рушд карда истодааст ва дар оянда низ дањњо маротиба рушд хоњад кард. Ба Шумо дараљаи љорї шудани Интернет дар Испания ва Партугалия маълум аст? Дар дараљаи мактабњои дењоти Руссия. Ба Шумо дараљаи раќобат дар Њолланд маълум аст? Вай дар ин љо вуљуд надорад-раќобатро дар онљо мувофиќи ќонун нест мекунанд-раќобат чї лозим аст? Вай ба эњсос намудани ќаноатмандї халал мерасонанд: ту дар бозор маѓоза дорї ва ба ту ташкил намудани њамин гуна маѓозаи дигарро иљозат нахоњанд дод. Дар њама љо оромї њукмфармо аст. Европа зуд дуюмдараља хоњад шуд ва онњое, ки то њанўз мошинњои хушкашўї нахаридаанд ва онњое, ки то сари ѓизо нахўрдаанд, дар муддати 50-100 соли оянда мехаранд ва сер хоњанд шуд. Ва аз ќафои инњо чунин фањмишњо ба вуљуд меоянд: кор кардан бас аст, як заруратро ба зарурати дигар иваз карданро ќатъ намо – иваз кардани автомашина ќариб айнан бо њамин гуна автомашина. Њамаи инњо арзиши њаёти манро надоранд! Ман автомашина дорам, ў ба ман дањ сол боз инљониб хизмат карда истодааст ва боз њамин ќадари дигар хизмат хоњад кард. Њамсоя модели нав харидааст! «чї тавр корчалон аст - кош ин ба ман њам муйясар мешуд» - фикр мекунад руссиягии њозиразамон. «Беаќл! Саршор кардани зиндагии худ ба ивазкунии оњангпорањо!» - њамин тавр андеша мекунад вай, аллакай баъд аз 20-30 сол. Њамаи ин бо чї ба охир мерасад? Ман итминон дорам, њамаи ин бо он ба охир мерасад, ки одамон ваќти барои кор харљ мекардаашонро ба чунин њадди аќќал мерасонанд, ки дар айни замон вай ѓайрињаќиќию хандаовар ба назар мерасад - масалан,  се маротиба дар як њафта 2 соатї ва руњсатии мењнатї бо дарозии 4 моњ. Одамони зиёде бошанд, умуман кор карданро ќатъ мекунанд – он бењтаршавии сифати зиндагиро, ки ба воситаи кор ба даст меоранд, ба аз даст додани ваќти зиндагї бењтар намешуморанд. Ва як захматкаш, ки дар як рўз 4 соат зањмат мекашад, лаёќати таъмин намудани зиндагии арзандаи дањ хешовандони бекор ва маъшуќањои худро доро мегардад. Ва ман ба шумо пешнињод менамоям – кўшиш ба харљ дињед, то ин ки корро тамоман ќатъ намої, ё онро ба њадди аќќал расонї. Њамаи ин ќуттињои оњанин дар якљоягї бо кўњнањояшон ба зиндагии ту намеарзанд. ЊЕЉ КАС дар назди худ маќсад намегузоранд ва онњо ба ин маќсад муваффаќ намешаванд? Дар љомеъаи мо арзиши олии ќуттињои оњанини нав њукмрон аст ва албатта бо сабаби камбаѓалии рўњонии мо њамин тавр мебошад. Зиндагонии рўњонии ту њар ќадар камбаѓал  бошад, ту њамон ќадар бештар тирагии фурўнишонидашудаи ќуттињои оњанини навро мехоњї. Њалќаи сарбаста, ки онро баръакс тоб додан мумкин аст.

 

Бар њар њол дар ояндаи наздик одамон корро бас карда кўшиш  ба харљ хоњанд дод, ки аз зиндагї лаззат бигиранд. Ва онњо зиндагонї  њам хоњанд кард, лаззат мегиранд, як тўда таассуротњои нав мегиранд, ягон чизи аљиберо меомўзанд, саёњат мекунанд, мехонанду менависанд, меомўзанд, ба тањќиќ машѓул мешаванд, ишќбозї менамоянд, баъдан истеъдодњои зерини худро рушд медињанд, аз зиндагї шодї мекунанд. Аммо ту нестї. Ту барои он нестї, ки монанди аблањ, ќарор додї, ки  бидунї ЊН зиндагї намудан имконнопазир аст, он ки ба таври дигар зиндагонї кардан  ѓайримкон мебошад, одамон њамеша њамин хел азоб мекашанд. Он ки хоњишњои шодиомез ин љунун мебошад ва аздусар номумкин аст. Ягон чиз аллакай дер шудааст ё њоло барваќт аст. Ту аблањї, барои њамин он замон нахоњї буд. Ту њатто кўшиш њам намекунї. Ту њатто бештар самимї шудан, ба бартарафсозии тамоюлњо ва ХН оѓоз намудан, љустуљўй ва амалї намудани хш-ро намеозмої. Ту бо эњсос вазифаро иљро намуда, бо худписандї ва ба њар як махлуќи зинда ба табар њуљум карда истода, зинда ба зинда дар кундзењнї ва ЊН мепўсї.

 

Аммо њамаро иваз намудан мумкин аст ва инро мустаќиман дар айни замон шурўъ кардан имконпазир мебошад. Мустаќиман дар њоли њозир ту саги гўшкалонро, ки дар марѓзор давида истодааст, метавонї ба ёд оварда, нисбат ба вай њусни таваљљўњ зоњир намої. Ва ин «тавлиди ДМ» хоњад буд. Ва ин ДМ НОГУЗИР аст, ДАР ЊАМА ГУНА МАВРИД ВА НОВОБАСТА БЕ ЊЕЉ ЧИЗ ба бадани ту таъсири худро  мерасонад – ва аллакай ту медонї – ин таъсир кадом аст – оњиста гардидани пиршавї  - то ба дараљаи оѓози љавоншавї, ќатъ гаридидани маризињо, саршорї бо эњсосоти њайратангези гуворо. Ин ДМ ногузир ба сўи кашфњои нав ќадами нав мегузорад – на дар коѓаз, балки мустаќиман «дар худи ту» - ин ќадаме ба он хоњад шуд, то ин ки худи зиндагии ту таѓйир ёбад. Албатта, як ќадам кам аст. Аммо  худи ту зиёдтар мехоњї, чунки эњсос намудани ДМ ХЕЛЕ ГУВОРО АСТ ва маќсад бошад кўшиши талаб мекунад. Ва агар дар натиља ту суръати зарурии таѓйиротњоро ба даст наорї, пир шуда мемирї, яъне бо асосњои хеле љиддї тахмин кардан мумкин аст, ки «марги» њама як хел нест, мисли он ки зиндагонии њама як хел намебошад. (Ин њоло  номуайян аст -  чї ќадар ваќт лозим аст, то ин ки ваќт ба аќиб гардонида шавад, то ин ки пиршавї ва кундзњнї боздошта шавад, Ин албатта аз ба самимият, субот ва ќатъияти ту вобаста аст. Ва аз он ки ту онро дар кадом њолат оѓоз намуда будї. Агар ту гирифтори касалии саратон бошї ва баъд аз се моњ бояд бимирї, оё ту  фурсати кофї дорї? Ман далел надорам – бо мурури замон ваќте ки њамин гуна одамон пайдо мешаванд ва дар њамин њолат ба ТРР  машѓул мешаванд, ин далелњо дар ман  пайдо хоњанд шуд, аммо дар ман итминон мављуд аст, ки  ваќт барои ин гуна одамон кофї мебошад, то ин ки љараёни пиршавї ва аз касалињо мурданро ба аќиб гардонанд). Марг аз марг фарќ дорад. Бисёре аз одамони кундзењни таслимшавиро интихоб намуда чунин мешуморанд, ки марг њамаро «баробар» мекунад. Аммо тањќиќи љиддии падидањо, ки дар ќатори онњо «марг» низ ќарор дорад, барои ту танњо баъд аз он ки тањќиќотњои ту ба тањќиќ намудани чунин феноменњои бешубња мављудбуда аз ќабили «хобњои сарфањмрафташуда» ва «хориљ шуданњо аз бадан» меоварад, барои ту имконпазир хоњад шуд.

 

Ва чї – ту њамин тавр худатро дар канор мегирї? «Барќасди» ин ањмаќњо – амалкунандањои ТРР боифтихор аз касалињо ва пиршавї мепўсї? Ман бошам – не. Ман худро санљида диданро интихоб менамоям, чунки зиндагї дар ДМ, кўшишњо барои дастрас намудан ва тањќиќ кардани онњо нисбат ба пўсиш дар кундзењнї, ѓайрисамимї будан ва ЊН ба андозаи муќоисанашаванда зеботар ва аљибтар мебошад. Охир ин маќсади аљиб аст – њадди аќќал, оё рост нест? Ба чунин дараљаи эњсоскунии ДМ муваффаќ гардидан, ки аќќалан љараёни пиршавиро нигоњ дорї. Тассаввур мекуни, ки њангоми пайхас намудани натиља ту чї гуна рўњбаландиро эњсос мекунї? Умуман њама чиз ба кадом дараља таѓйир меёбад? Махсусан бо назардошти он ки бо рўзи кории њаштсоата як сол умри дар ЊН ва ЗН гузаронидашуда љамъи роњ, љамъи … њатто ба як њафтаи  бидуни канорагирї намудан аз тањќиќњои худ, њатто бигузор дар ДМ-и  бетаваќќуфу андармиён, баробар намешавад. Дар муќоисаи мазкур базаи моддї низ њаст. Ваќте ки ман ЊН эњсос мекардам ва монанди одами муќаррарї зиндагї менамудам,  баъзан рўзнома пур мекардам. Ман шуморањои кашфњои дар муддати нимсоли чунин зиндагї ба даст овардаамро навиштам (баъзе возењиятњои ањамиятнокро дар бораи худам, тарзи зиндагонии худ, даркњои нав, хоњишњои шодиомези нав ва ѓайрањо) ва маълум шуд, ки вай ба шумораи кашфњои он ваќтњо намудаам баробар мебошанд, кашфњое, ки ман њамон ваќт - њангоми гузаронидани ин муќоиса – дар як ё ду рўз, ё хеле зиёд бошад дар як њафта менамудам. Ва ту худатро дар канор мегирї? Ба «вазифањои худ» (дар 99 фоизи њолатњо фикр карда баровардашуда, дар натиљаи кундзењнї, бар асари хаёлот ва одатњои фалокатбор тавлидшуда), ба тарсњои худ аз муносибати номатлуби одамони дигар (ки дар 99 фоизи њолатњо ба зиндагонии ту ягон таъсир намерасонанд), ба вазифањои дар назди ту гузошташуда аз ќабили харидани мошин/хона/чангкашак/ доштани кўдак (дар 99 фоизи њолатњо аз зиќќї, кундзењнї, хоњиши фаромўш кардан ва мурдан, на барои зарурият), бармегардї? Боз мисли одами бегона мутеъона мушоњида мекунї, ки чї тавр хашму ѓазаб, таррањум бар худ, андўњ ва дилсардї туро мехўранд? Барои њаќ баровардани онњо далелу бањонањо пайдо мекунї ва дар ин ѓубори зањрогин зиндагонии худро идома медињї? Ёфтани далелу бањонањо мураккаб нест. Тамоми он одамоне, ки дар атрофи ту зиндагонї мекунанд, чунин бањонањоро бисёр доранд – аз онњо бипурс ва ту мешунавї, ки барои чї бидуни ЊН зиндагї кардан номумкин аст, лозим нест, хуб нест, ѓайриимкон аст. Ва нигоњ кун, оё ин далелу бањонањо ягон чизро дар онњо, ки  ба љавониашон нигоњ накарда, аллакай одамони пиронсол, ѓайрисамимї, заъиф, ниммурда, пурхашм ва аз зиндагї ягон лаззат нагиранда шудаанд, таѓйир додааст?

Дар ту аллакай дар айни замон шонс мављуд аст, ки дар давраи асримиёнагии тираи мо  одами оянда бишавї.

 

Акнун ба самараи оњисташавии пирї бармегардем. Албатта, онро оњисташавии оддии ким-кадом сиклњои физиологї, на балки оњисташавии ваќт ва мављудияти  як навъ «премирњо», ки дастрасї ба онњо тавассути ДМ боз мешавад, фањмонидан аз њама осонтар аст. Аммо ибораи «оњисташавии оддии ким-кадом сиклњои физиологї» фаќат барои онњое, боварибахш мешавад, ки ў ягон бор китоби таълимии физиологияро барои хондан боз накарда бошад. Њама гуна – њатто аз њама ба назар оддитарин сикли физиологї, БЕНИЊОЯТ мураккаб мебошад. Ба таври тассаввурнашаванда душвор аст – њамон ќадар ки дар айни замон мо ягонтои онро намефањмем. Љараёни оддитарин зимни баррасии наздиктарин ЧУНОН мураккаб мебарояд, ки онро тасвир намудан ѓайриимкон аст – ягон диссертатсияеро боз кун, ки омўхтани ягон љараёнро аќќалан дар ягон њуљайра тасвир мекунад. Чунин љараёнњо дар организм ба андозае СЕРШУМОР мебошанд, ки барои тасвири теъдоди  онњо аз раќамњои астрономии дар майнаи сар наѓунљанда истифода бурдан лозим мешавад. Аммо боз баъзе чизњои аз ин њам аљибтару мураккабтар  дар муќоиса бо ин љараёнњои печдарпечи бешумор ва беохир вуљуд доранд – ин мувофиќати онњо мебошад! Асрор асрор аст. Физиологе, ки аз дурахши мувофиќати љараёнњои организм дар ЊАМА сатњњо, ба дараљаи афтидани љоѓи худ эњсоси њайратзадагї  намекунад, физиолог нест. Шояд бо њам асрори бузургтар вуљуд дошта бошад? Њаст! Вай аз он иборат аст, ки њангоми халалдор гардидани тавозуни  шумораи астрономии реаксияњои мувофиќашудаи муракаб, вай – ин тавозун – маъмулан бидуни мушкилї барќарор мегардад. Барои баёни ин њолат аллакай калимаи «мўъљиза» њам ба кор намеравад – дар ин љо сухан раво нест – бо дањони боз хомўш бинишин. Ва ана дар њамаи њамин чиз … «њамин тавр оддї» ягон чиз оњиста мешавад? Дар ин њолат «њамин тавр оддї» «маризї» ном дорад. Агар халали тавозун барќарор нагардад, организм вайрон мешавад. Аммо организми одам дар зери таъсири ДМ на танњо вайрон намешавад, балки баръакс – маризињо нест мешаванд, пиршавї оњиста мегардад, тобоварї ќариб ѓайрињаќиќї мешавад, эњсосњои љисмонї ба таври њайратангез гуворо ва бо ДМ њамоњангикунанда мешавад. Барои њамин дар ин љо фаќат дар бораи оњисташавии сартосарї ва маќсаднок сухан гуфтан мумкин аст ва њамин тариќ модели оњисташавии ваќт  ѓайриоддї барои ин њолат мувофиќ аст.

 

Мо медонем, ки агар як одам дар Замин нишаста дар муддати як сол 100 китоб хонда тавонад, он гоњ одами дигар нисбат ба аввалї бо суръати субрўшної њаракат карда истода, 10 бор зиёдтар зиндагї карда метавонанд, аммо ин, афсус асрори дарозумрї нест! Чунин њисобида мешавад, ки мазмуни зиндагонии вай таѓйир намеёбад – масалан, аздусар вай 100 китоб мехонад, чунки љараёнњои физикии таъминкунандаи хондани китоб айнан дар њамин миќдори маротиба оњиста мешаванд.

 

Мо медонем – аз худи далели мављудияти одам, муттањидкунандаи «материя» бо «равонї» натиљагирї мешавад, ки зиндагии равонии одам бешубња моддї аст. Ва аз њамин љо тахмин кардан мумкин аст, ки материяи равонї мисли дигар шаклњои материњои ба мо маълум тањти таъсири оњисташавии умумии релятивистии ваќт ќарор мегирад. Ва, њамин тариќ, одами нисбат ба  одами аввалї њаракаткунанда на танњо њамон сад китобро мехонад, балки  на зиёдтар аз дараљаи одами аввалї мазмуни онро дарк мекунад, аз вай натиљањо мебардорад ва ба монанди инњо. Њатто шояд ДМ-ро на амиќтар ва на афзунтар эњсос намояд. Агар фарз карда шавад, ки ин њама мањз њамин тавр аст, он гоњ ин моро ногузир ба зиддият оварда мерасонад, чунки дар њаќиќати њол одами ДМ њискунанда ва оњистакунандаи пиршавии худ на айнан ба њамин миќдор эњсос менамояд (њатто дар муддати якхелаи ваќт, бидуни сухан гуфтан дар бораи дарозмуддатии умр), балки як баробар, ду баробар зиёдтар ва амиќтар. Маълум мешавад, ки на њама чиз монанди навиштањои боло аст ва фањмонидани ин зарур мебошад.

 

Ба мо аллакай маълум аст, ки дар хоб ва бештар аз он дар хоббинии сарфањмрафташуда њамин ќадар чизњои бисёр ва чунон амиќро аз сар гузаронем, ки њангоми бедорї дар тўли ваќти физикии гузашта ба ин ваќти зиндагї  њатто наздик шуда наметавонем. Ишќварзї дар хоб чунон бошиддат, шигофанда, ба таври умумї фарогиранда ва бо вафодорї саршор мебошад, ки дар бедорї наздик ба инро эњсос намудан  ќобилият надорем. Аз ин љо бо осонї дар бораи он хулоса баровардан мумкин аст, ки «љонаки» «нороњатї аз љасад» - и худро заъифкунанда, ќобилияти бештар бошиддаттар, гуногунмазмунтар  ва амиќтарро доро мебошад. Ва њар ќадар «бадани физикї» љасад будани худро ќатъ менамояд, дунёи равонї њамон ќадар ќобилияти бештар пуршиддат ва амиќтар шуданро доро мешавад. Ба мо маълум аст, ки бадан аз таъсири ДМ на танњо пиршавиро оњиста мекунад, балки таѓйирёбиро њис менамояд ва баъд аз он хеле бештар њасос мешавад, «эњсосоти мунаввар» ба вуљуд меоянд. Барои њамин зиддияти дар боло тасвиршуда аз байн бардошта мешавд – аз як тараф одами ДМ њискунанда оњисташавии псевдорелятивистии материяи равониро эњсос менамояд, ки он ба физиологияи вай низ ба воситањои он алоќањое, ки равонї ва физикиро алоќаманд менамояд, тадриљан пањн мегардад, аммо ба њаракатњои физикии ў пањн намегарданд. Аз тарафи дигар, он таѓйиротњо дар бадан, ки бо ин њамроњ мебошанд, барои суръатфизоии бештар равшан ифодаёфта, амиќшавии љараёнњои равонї на танњо тавассути озодшавии онњо, таровиши бештар озоди онњо, балки њамчунин тавассути њамин гуна омили нав, ба мисли њамоњангии доимииэњсосоти мунаввар ва ДМ.

 

07-02-04) Ба њар њол – ин чї аст он чизе, ки «псевдорелятивистї» ном дорад? Мафњуми «псевдорелятивизмро» ворид намуда мо кўшиш мекунем, ки дар байни ду курсї бинишинем – гўё мо ќисман дар дунёи релятивистї ќарор дорем ва ќисман не. Ба ягон материяе таъсир мекунад ба ягон материяи дигаре – не. Ин ба дард намехўрад. Оё пайдо намудани модели оддитар ва базебтарро ёфтан мумкин аст? Мумкин аст, гарчанде ки вай ба назари хонанда комилан беаќлї метобад, аз сари навJ

 

Дар аввал ба мо лозим меояд, ки аз сари нав ба назарияи нисбият баргардем. аммо  аввал  ба сатњи соддатар ва фањмо поин мешавем. Одамони аз тарафи чапу рости ту ба  сўи биёбон бо суръати муайяни 10 километр дар як соат давандаро тассаввур мекунем – дар гармї онњо аз ин зиёдтар давида наметавонанд, барои оњистатар давидан шавќи варзишї монеъ мешавад. Дар сари роњи давандањо мањалли садметра воќеъ аст, ки дар он ту ва табиби озмоишкунандаи варзишгарон ба онњо аз пањлў нигариста суръати давидани онњоро барои назорат андозагирї менамоед. Ѓайр аз ин, њар як даванда бо худ асбоби суръатсанљ дорад, ки суръати тохтани онњоро бетаваќќуф месанљад. Якчанд давандаи аввалин сад метро дар зарфи 36 сония, бо мутобиќати пурраи муњосибањои пешакї гирифташуда давиданд. Охирин даванда бошад – дар 50 сония. Дар бораи он ки љавон хаста шудааст ва ў мубталои офтобзадагї мешавад, хулосаи одилона бароварда, ўро аз давидан боз медорї, аммо вай бо ѓазаб ба ту асбоби суръатсанљро дароз менамояд, ки дар он паст накардани суръати вай дарљ гардидааст! Сабаб зуд ёфт мешавад – агар давандањои аввал масофаи худро даќиќона аз чап ба рост давида бошанд, ин даванда бо сабаби чангу хоки ба вуљуд омада самти аниќи давиши худро гум карда, аз рўи ѓалат тањти зовия давидааст, дар натиља масири (траекторияи) вай тўлонитар гардид – њамон ќадаре ки гипотенуза аз аз катет дарозтар аст. Даванда бо суръати лозимї давидааст, аммо бо сабаби он ки суръати вай ба ду самт таќсим шудааст, дар самти даќиќи аз чап ба рост вай нисбат ба дигарон оњистатар љой иваз намудааст.

 

Энштейн тахминан аз чунин модел истифода намуда истода сарфањм рафт, ки агар масалан, ваќт яке аз намудњои андозагирї бошад, назарияи нисбият хеле зебо ва фањмо мешавад – ба мисли се андозагирии фазої. Умуман, дар ин аќида гўё  њељ чизи бегона вуљуд надорад, чунки, аввалан, њама гуна воќеъа чањор координат таќозо мекунад – се фазої, то ин ки вай дар фазо муайян карда шавад ва як ваќтї, то ин ки вай дар ваќт низ муайян карда шавад. Њодиса танњо дар њолате муайян мебошад,  ки вай бо чањор парраметр муайян карда шудааст – бо нуќта дар фазо ва бо ваќт. Сониян, комилан гуфтан мумкин аст, ки мо доимо дар ваќт њаракат мекунем, охир мо њар кореро анљом надињем – соат бетанаффус кор мекунад. Cоат бошад, њамон асбобест, ки равиши ваќтро андозагирї менамояд.

 

Умуман муайянсозии абстрактии ваќт – љараёни хеле мураккаб аст, ба шарте ки вай умуман имконпазир бошад. Њангоми ба харљ додани кўшиши муайянсозии он, доимо ба њолате меафтї, ки њатман аз истифода бурдани калимаи «ваќт» рўй мегардонї, аммо, худат сари калобаатро гум карда, вайро норавшан  ба кор мебарї. Барои њамин ман тарафдори чунин ќарори ѓайримуќаррарї мебошам: ваќт њамчун «он чизе ки бо соат чен карда мешавад» муайян мегардад. Албатта, мо акнун бояд муайян созем, ки «соат» чї аст, њамон тавр ки аз сари нав пардапўшона истилоњи «ваќтро» истифода набарем. Аммо иљро кардани ин амал мураккаб нест. Соатро њамчун асбобе, ки њаракатњои доимї мекунад, муайян кардан мумкин аст. Аммо дар ин њолат мо оё ваќтро бо истилоњи «доимї» љорї намекунем? Не, «доимиятро» мо бо љадвали оддї чен карда метавонем, яъне мафњуми доимиятро мо бидуни истифодабарї аз мафњуми норавшани ваќт, балки фаќат ченкунии масофаро истифода бурда истода  ворид карда метавонем. Фарз кардем, ки чархи тоб хўрда истода дар ягон љои худ барљастагие дорад. Чарх њангоми гардиши худ бо њамин љои барљастагиаш ба љадвали дар болояш мунтазам њаракаткунанда  якхела бармехўрад. Дар љои бархўрди барљастагї ва љадвал доѓ боќї мемонад. Масофаи доѓњои љадвалро чен карда истода ва итминон њосил намуда, ки онњо якхела мебошанд, мо дар бораи доимї ва мунтазам будани даврзании чарх хулоса мебарорем. Албатта, илова бар ин мо бояд итминон њосил намоем, ки љадвал њаќиќатан мунтазам њаракат мекунад, аммо барои ин ба мо соат лозим намешавад, балки  фаќат дониши мо дар бораи он ки њаракати мунтазам – ин њаракат бидуни суръат аст – лозим мешавад. Дар љадвал пружинаи њассосро бо аќрабаки дар охираш грифел насбшуда љойгир мекунем. Баъд аз озмоиш мебинем – агар грифел дар љадвал ягон хат накашида бошад, аз ин бармеояд, ки суръатфизої вуљуд надошт ва њаракат мунтазаму мустаќимхат буд. Барои њамин муайянсозии ваќт њамчун «он чизе, ки механизми доимо коркунандаро чен мекунад»,  сабаби дубора љорї гардидани ваќти норавшан намешавад, як навъ такрор (тавтология) ба шумор намеравад ва њамин тариќ пурра дуруст аст ва њатто хеле амиќ. Ва он гоњ иваз намудани љумлаи «ким – чизе ба ваќт таъсир мекунад», «ким чизе ба равиши соат таъсир мерасонад», ба мо имконияти бењтарини возењтар фањмидани ваќт ва тањќиќ кардани хосиятњои онро фароњам месозад.

 

Инак, дар мавриди умумї мо њамеша дар фазо њаракат мекунем, ё соддатар гўем – дар «фазо-ваќт». Сарфањмравии гениалии Энштейн аз он иборат буд, ки вай пай бурдка тавонист, ки ваќт метавонад дар таќсимшавии суръат ба њамон таври  таќсимшавии  ваќт дар мисоли даванда ба вуљудомада   рўй дињад. Њамин тариќ, ченкунии ваќтї дар таќсимшавии суръат иштирок мекунад. Муњосибањои минбаъда нишон медињанд, ки  парадоксї ва тассаввурнашанда бошад њам, ќисмати калони њаракати объектњо мањз дар ваќт, на дар фазо рўй медињад. Ба мо маълум аст – ваќте ки  љисм  аз пањлўи мо њаракат мекунад, ваќт дар системаи координати вай нибат ба мо  оњистатар мегузарад. Агар бо дигар навъ гўем, гуфтан мумкин аст, ки љисм њар ќадар тезтар дар фазо њаракат кунад, вай дар ваќт њамон ќадар оњистатар њаракат мекунад, охир, «дар ваќт оњиста њаракат кардан» њамон маъноро дорад, ки ваќт дар он љо оњистатар њаракат мекунад, пиршавї оњиста мешавад, соат оњистатар кор мекунад. Баъдан Энштейн пай бурд, ки умуман њамаи объектњо дар коинот ба таври умумї њамеша дар фазо-ваќт бо суръати ягона – суръати рўшної њаракат мекунанд. Дар фазо онњо бо њар гуна суръати аз суръати рўшної камтар њаракат карда метавонанд, аммо дар фазо - ваќт бошад фаќат бо як суръати маљмўї ба њамаи чањор самт – бо суръати рўшної њаракат мекунад.  Инак – як њиссаи њаракати маљмўии бадан дар фазо сурат мегирад, њиссаи дигари он дар ваќт, аммо суръати маљмўї њамеша њамон як то ва як хел аст – мисли суръати давандаи мо. Ва даванда њар ќадар ба тарафи мо инњироф намояд, вай аз чап ба рост њамон ќадар оњистатар љой иваз мекунад. Заррача дар фазо њар ќадар суръати зиёд ба даст орад, вай метавонад дар ваќт њамон ќадар суръати камтар дошта бошад, яъне ваќти њаракаткунанда оњиста мешавад. Ваќте ки тамоми  њаракат пурра ба  фазої мегузарад, мањз њамон ваќт суръати њадди аксар дар фазо ба амал оварда мешавад. – њамон суръати рўшної ва мутаносибан чунин љисм дар ваќт аллакай њаракат карда наметавонад. Барои њамин фотонњое, ки дар фазо њамеша босуръати рўшної њаракат мекунанд, њељ гоњ ва тамоман пир намешаванд – он фотонњое, ки дар лањзаи таваллуд шудани Коиноти мо тавлид шуда буданд, њамчунон боќї мондаанд ва дар онњо ягон таѓйирот ба вуљуд наомадааст. Умуман ягон хел таѓйир наёфтаанд, чунки «таѓйир ёфтан» синонимии калимаи «пир шудан», «њаракат кардан дар ваќт» мебошад. Фотон баъд аз таваллуд, то он даме ки вуљуд дорад, њељ гоњ таѓйир нахоњад ёфт. Вай метавонад мављудияти худро ќатъ намояд (масалан, дар љараёни фурў кашида шудани вай тавассути электрон), аммо таѓйир нахоњад ёфт.

 

Аз ин љо фањмо аст -  азбаски дар дунёи мо њама чиз нисбат ба суръати рўшної хеле оњиста њаракат мекунад, пас маълум мешавад, ки њиссаи асосии њаракати мо ба ваќт рост меояд.

 

Акнун ба хотир меорем, ки эњсос намудани ДМ ваќтро оњиста мекунад, яъне суръати љойивазкунии мо дар фазо бояд зиёд мешуд? Бояд, илова бар ин хеле зиёд! Охир, барои он ки эффектњои оњисташавии ваќт ба вуљуд оянд, љисм (бадан) бояд бо суръати бузург, ќариб бо суръати рўшної макони худро таѓйир дињад. Аммо ин рўй намедињад, ман мисли пештара дар зери дарахт нишастаам ва бо суръати кайњонї ба њељ гуљо нопадид намешавам. Пас маълум мешавад, ки ин суръат бояд дар ягон андозагиирии панљум афзун шавад ва мо агар андозагирии нав – андозагирии панљумро ворид намоем, он гоњ ќонуни нигоњ дошта шудани суръатро аниќ кардан мумкин аст: суръати объект дар њамаи панљ андозагирињо ба суръати рўшної баробар аст. Ин чї гуна андозагирї мебошад? Ман онро «андозањои эволютсия» меномам. ДМ  њар ќадар пуршиддат бошанд, равиши  ваќтро дар љараёнњои физиологиро оњиста карда истода  ба бадан њар ќадар зиёдтар таъсир расонад, таркиби суръат дар координатњои эволютсия њамон ќадар зиёд аст, яъне эволютсия њамон ќадар тезтар амалї мешавад. Ба мо маълум аст, ки эволютсия љараёни фавќулодда оњиста мебошад, аммо дар њузури ДМ вай ба тез љорї шудан шурўъ мекунад. Намуди одам метавонад, бидуни таѓйирот ќариб њазорњо, дањњо њазор солњо зиндагонї намояд, њол он ки бадан дар зери таъсири ДМ ба таври њайратангез зуд ба таѓйирёбї шурўъ мекунад ва на танњо бадан. Даркњои нав, имкониятњои нав  пайдо мешаванд, аз он љумла чунинњое, ки тасвири онњоро мо дар Кастанеда вомехўрем.

 

Эволютсия, њамин тариќ, бо њамин тарз ба тамоми мављудоти зинда хос мебошад, монанди њолат дар фазо ва мављуд будан дар ваќт. Њама ва њама ваќт эволютсия мекунанд, аммо бо суръатњои гуногун. Њар як объект дар  фазо, ваќт ва эволютсия њаракат мекунад (хайр, ба љуз аз фотонњои номбаршуда, ки тамоми њаракатњои онњо ба њаракат дар фазо гузаштааст).

 

Чунин гипотеза зебо аст. Вай содда ва фањмо падидањои зиёди асроромезро аз ќабили ќатъ гардидани пиршавї зимни мављуд будани ДМ, он ки одам ДМ эњсоскунанда «хирадмандтар» мешавад (яъне ба возењият, фарќкунии мунаввар ва хосиятњои зиёди дигар соњиб шуданро оѓоз мекунад), мављудияти эволютсияи тамоми тамоми мављудоти зинда ва чизњои бисёри дигарро, тасвир мекунад. Дар навбати худ аз ин гипотеза як миќдори пурраи гипотезањои дигари аљибро њосил кардан мумкин аст.

 

Аз ин љо, масалан, фањмо аст, ки вобаста кардани  љараёни эволютсия ба ваќт тамоман – ин падидаи комилан мухталиф мебошанд, он ќадар фарќ мекунанд, ки мисли фазо аз ваќт фарќият дорад. Ваќт метавонад чї ќадаре лозим аст гузарад, аммо эволютсия метавонад дар тўли ин ваќт вуљуд надошта бошад, инро мо дар њама љо ба мўйсафедони умри дарози худро аз сар гузаронида, аммо бо сабаби набудани ДМ ягон ќадам ба сўи эволютсияи худ нагузошта мушоњида менамоем.

 

Дар ин љо ба эффекти оњисташавии пиршавї баргашта ќадами дигаре гузоштан мумкин аст. Дар бораи эволютсия мо кам маълумот дорем – ќариб њељ чиз. Мо метавонем устухонњои ба санг табдилшудаи динозаврњоро кофта тањќиќ кунем, аммо маълумоти хеле кам њосил менамоем. Азбаски акнун хулоса мебарорем, ки ваќт ва эволютсия ба дараљаи ваќт ва фазо  «андозањои» гуногун мебошанд, мо пай бурда метавонем, ки пиршавї бо ваќт умуман ягон алоќа надорад. Агар њаракат дар андозаи эволютсия амалї шавад, он гоњ пиршавї то њадди ќатъшавии пурра оњиста мешавад. Дар ин љо мо метавонем ба  парадокси љавоншавї роњ надињем. Бадани одами ДМ эњсоскунанда возењан на танњо пиршавиро ќатъ менамояд, балки љавон мешавад. Њаракат дар ваќт ба аќибро мо намедонем ва агар чунин шуморида шавад, ки пиршавї љараёни ба ваќт вобаста мебошад, мушкилї ба вуљуд меояд – зарурати дар ваќт ба аќиб ворид кардани њаракат. Дар айни замон чунин зарурат вуљуд надорад, чунки мо муайян намудем, ки пиршавї љараёни ба ваќт вобаста намебошад, њол он ки вай низ ќариб мисли њама боќимондањо дар ваќт рўй медињад. (масалан, ѓайр аз фотони зикршуда). Њаракати одам дар андозаи эволютсия ба бадани вай эффекти љавоншавї мерасонад. Ва мехоњам муттаваљењ намоям – ин мањз «эффекти љавоншавї» мебошад, на љавоншавии њаќиќї. Умуман калимаи «љавоншавї», дар ин љо муносиб нест. Љавоншавии њаќиќї бозгашт ба њолати марди  љавон мебошад – суст, заъиф, касалманд, тез пиршаванда. Фиреби хаёл мављуд аст, ки одамон дар љавонї бадани гуворои базеб доранд. Аз рўи мушоњидањои ман бадани одамон фавран баъди 12 -14 солагї чунон босуръат ба пиршавї шурўъ мекунад, ки аллакай дар 17-18 солагї  одамони бо баданњои худ эњсоси зебої ва дилкашї бедоркунанда тамоман боќї намемонад – њам дар намуд ва њам дар ламс. Барои њамин барои таѓйирёбии бадан аз таъсири ДМ ёфтани истилоњи махсус мувофиќи маќсад аст.                

 

Хотиррасон менамоям – он чизе ки ман дар ин боб ба таври гипотетї тасвир мекунам, аз муњокимањои бо базаи њаќиќии хеле заъиф асоснок кардашуда бармеояд ва тасдиќ, тасњењ, радия тавассути  таљрибаи парвариши ДМ, рушд додани «биниш» ва дигар мушоњидањоро талаб менамояд. Ман ба таври махсус дар ин љо назарияњои аз зиддият холї  ва ба итмом расонидашударо баён намекунам. Чунки, аввалан, ба ман лозим меомад, ки ба далелњои њанўз тасвирнашуда ва мушоњидањое, ки онњоро фўкњои њозиразамон дар таљрибаи худ њоло тасдиќ карда наметавонанд, такя кунам, сониян ман мехоњам ба хонанда равиши фикри назариячиро бо каљу килебињои аљибтар, сарбастагињо, тасмимњо ва бедоршавињо нишон дињам. Бо њамин сабаб ин боб дар оянда пурра ва тасњењ карда хоњад шуд.       

 

07-02-05) «Пре-эволютсия» - таѓйиротњои устувор дар њама гуна организм, ки танњо баъд кўшишњои бисёркарата ва барои комёб шудан ба лаззат ё ќаноатмандї нигаронидашуда фаро мерасанд ва ба дараљае таѓйирдињандаи ин мављуд мебошанд, ки вай њолати дилхоњро ба бештар эњсос намудан шурўъ менамояд. Дар њолатњое ки мо то кадом андоза чї эњсос кардани ин мављудро фањмида наметавонем, мањаки мављуд будани эволютсия чунин таѓйирёбии вай ба њисоб меравад, ки ў ба имконияти доштани ѓизои бењтар, њудуди зиндагонии бисёртар, муњофизати бештари самаранок, дарозумрии бисёртар ба кадом андоза муваффаќ гардидааст.

 

«Эволютсия» = пре-эволютсия + зуњур намудани њолатњои нав ва њолатњои  љолиби пештар маълум набуда.

 

«Супер-эволютсия»= эволютсия+пайдо шудани сиклонњои нав, яъне хш-и нави устувор ва равшан оид ба муваффаќ шудани ба њолатњои нави дилхоњ.

 

Парвариши хоњишњои шодиомез, яъне љустуљўи онњо, шинохт, формула кардан+амалї намудани хш (ахш), ќисми људонашавандаи љараёнњои эволютсионї мебошад.

 

Ваќт ба пиршавї таъсир намерасонад. Пиршавї – ин оќибати фавќулоддаи ќатъшавї ё оњисташавии љараёни эволютсионї мебошад. Ин  тавассути он исбот карда мешавад, ки таљрибаи фарогири ДМ ва муваффаќшавї ба ЗМ пиршавии баданро оњиста мекунад ё бозмедорад. Бадан тавассути таѓйиротњои физикї, дигар намудани хосиятњои худ убур мекунад, сифатњои вай моњиятан комил мешаванд (зебогии намуди зоњирї, гуворо будан њангоми ламс, афзуншавии умќияти эњсосњо, азсаргузаронињои љисмонї, тобоварї ва ѓайрањо).

 

«Эволютсияи замони нав» - таѓйиротњои ба  муваффаќшавї ба заминаи мунаввари доимї ё ќариб доимї ва дурахшњои ДМ алоќаманд мебошад. Одами боаќл (ё ба раќобат тоб наоварда љои худро холї мекунад – бо  интихоби худ!) ба одами мунаввар табдил меёбад.

 

Одами боаќл (ОБ) дар раќобат бо одами мунаввар (ОМ) бо як ќатор сабабњо бой медињад:

 

*) Давомнокии зиндагонии ОМ нисбат ба зиндагонии ОБ ду баробар зиёд аст.

 

*) ОБ ќисми зиёди њаёти худро дар дилхунукї, маризињо, њолатњои гуногуни ногувори бо сабаби фарогирї бо ЊН ба вуљуд омадаанд мегузаронад, дар айни замон зиндагонии ОМ саршору пурмазмун аст, ба вай лаззат мебахшад.

 

*) Давомнокии моњиятан зиёд ва пурарзиши зиндагии ОМ ба вай имконият медињад, ки таљрибаи бузурги зиндагї љамъ намояд (дар ОБ таљриба умуман љамъ намешавад, чунки таљриба ягон миќдори номуайяни њодисањои аз сар гузаронидашуда набуда, тањлили хунсардонаи онњо, лаёќати таѓйир ёфтан ва одат кардан низ мебошад) ва њамчунин аз лињози иќтисодї мустањкам шавад. ОБ ба пиршавию вайроншавї бетаваќќуф мањз дар њамон лањза шурўъ мекунад, ки вай метавонист ќувваи иќтисодии худро бо љидду љањд афзун намояд – дар 40-50 солагї.

 

*) ОБ аз њам људо мебошанд, дар љамъияти онњо ќонунњои љангал њукмрон аст – њама њамаро мехўранд. ОМ ба таври фавќулодда муттањид њастанд, ба њамдигар њусни таваљљўњ, хоњиши мусоидат эњсос менамоянд. Бо соњиб будан ба таљрибаи бузург, ба базаи иќтисодии хуби доимо рушдкунандаи дар муддати тўлонии зиндагии серњаракат љамъоваришуда, ба хоњиши мусоидат намудан бо одамони ба худашон монанд, ОМ мавќеи стартии фавќулодда муфидро ба дигар ОМ ё ба одамоне, ки кўшиши њамин гуна шуданро доранд таъмин мекунанд.

 

*) дар ОБ базаи иќтисодї умуман вуљуд надорад – меросгузорї дар ОБ аз рўи аќидаи «њамаи чизњои худро ба фарзандонам боќї мегузорам» амалї мегардад, аммо фарзандон – ин одамони комилан тасодуфї њастанд, ки ѓолибан аз малакањо ва хоњишњои идора кардану рушд додан хеле дур мебошанд. Меросгузорї дар ОМ аз рўи аќидаи њусни таваљљўњ рўй медињад – боигарї на ба одамони тасодуфии бо ягон сабабе аз тухмаи ту пайдошуда мерос гузошта мешавад, балки ба дигар ОМ, ки ё худи онњо самаранок идора мекунанд, ё ба одамони ба њамин монанд мерос мегузоранд.

 

*) ОБ хеле мањдуд мебошанд. Робитаи уфуќии онњо бо њалќаи хешу таборон ва «дўстњо» мањдуд карда шудааст. Илова бар ин онњо дар фазои буѓзу адоват, нобоварї ба њамдигар ва тарс зиндагонї мекунанд, маќсадњои онњо бошад, пеш аз њама бо тамоюлњо вобастагї дорад. ОМ дар сохтори хеле таѓйирпазир зиндагонї мекунанд, чунки њусни таваљљўњ ва мусоидат бо шиддатнокии мухталиф, њатто ќариб  њар яке ба дигаре мављуд мебошад. Ин имконит медињад, ки таљрибањои гуногун ба даст оварда шавад, шароитњои бењтарини ба харљ додани саъю кўшишњои худ пайдо карда шавад. Маќсадњои ОМ аз пайгирї намудани хоњишњои шодиомез ташкил мегарданд ва барои њамин вайњо дар ноил гардидан  ба онњо муваффаќтар мебошанд, чунки бо рўњбаландї ва лаззати ќаблї амал менамоянд.

 

*) Љамъияти ОМ барои одамони намуди васатї хеле љолиб мебошад – барои онњое, ки барои љидду љањд намудан ба сўи ДМ омода набошанд њам, ба ин нигоњ накарда, бигузор бо сухан бошад њам арзишњои асосии ОМ ё баъзеи онњоро тарафдорї мекунанд. ОМ барои чунин одамњои намуди васатї «дўстони хуб», «шарикони боэътимод» ва «одамони аљоиб» ба шумор мераванд, чунки ОМ дар њаќиќат боэътимоду аљиб, мебошанд ва барои  шарикии конструктивї талош меварзанд. Ин ба он меоварад, ки табаќањои аз љињати эволютсинї рушд намудаи ОБ (Нети барои ифода намудани онњо истилоњи мувофиќ ёфтааст - «мутаваљљењњо» - ба амалия ва амалкунандањо њусни таваљљўњ зоњиркунанда) љамъияти ОМ – ро пуштибонї менамоянд, барои дар якљоягї инкишоф намудан ва ќаноатмандии муштарак доштан майл доранд.  

 

*) ОБ комилан одамонро фарќ карда наметавонад, вай ба фишурдабарорї ва тасвирњои иловагї иттико менамояд.  Ин муваффаќияти ўро дар тиљорат ва сохтани њама гуна чизњои дигар мушкил мекунад, њатто ноилшавии онњо тасодуфан ба даст меояд. ОМ ќобилияти љобаљогузории одамонро дар мавќеъњои лозимї доро мебошанд, ќудрат доранд, ки њолатро мувофиќ бањо гузоранд ва роњи њалли онро ёбанд.

Албатта, дар бораи «бартарињои» ОМ ба ОБ сухан ронда истода,  ман љараёни дар ваќт (замон) инкишоф карда истодаро дар назар дорам, ки дар равиши он љамъияти ОМ зимни бузург гардидан даврањои баландшавї ва пастравиро аз сар мегузаронад, аммо дар љањони муосир њама чиз хеле зуд ба амал меояд ва эволютсияи замони нав низ равиши тез мебошад. Ва эњтимол дорад ки аллакай баъд аз 200-300 сол ОМ дар сайёра наќши чашмрасро хоњад бозид.

 

«Вектори эволютсия» самтњои таѓйиротњои дар натиљаи парвариши хш-и муайян ба вуљуд омадаро мегўянд. Асосї будани парвариши вафодорї ба таѓйиротњои дигар ва ташнагї ба тањќиќ ба таѓйиротњои дигар меоварад.

Чунин мешуморам, ки шояд тањлили вектории љараёнњои эволютсионї дар илми оянда мавќеи худро ишѓол хоњад кард.

 

Ба мо маълум аст, ки «фосила» - ин андозаи он аст, ки дар байни ду нуќта чї ќадар фазо мављуд мебошад, аммо «дарозї» бошад, маънои дар байни ду воќеъа чї ќадар гузаштани ваќтро дорад. «Фосила дар ченкунии эволютсионї» чї аст? Оё онро бо шумора ифода кардан мумкин аст? Масалан, оё аз ченкунињои хусусиятњои бадан дур шудан имконпазир аст, онро геронтология бо пиршавии бадан алоќаманд медонад – монанди таѓйиротњои барќгузаронии пўст, консентратсияи энзимњо, гармонњо, фаъолнокии љараёнњои регенаратсияи њуљайрањо ва њоказо. Он гоњ мо ягон хел маълумотњои ададии ѓайримустаќим дошта метавонистем.  

 

Робитаи эволютсия ва фазо-ваќт тавассути таъсири ДМ ба бадани физикї исбот карда мешавад. Мављуд будани ин робита маънои онро дорад, ки эволютсия ба ќонунњои љиддї итоат мекунад. Фавраи пошхўрандаи об низ ба назари мо бетартиб намоён мешавад, бо вуљуди ин вай куллан ва њамаи унсурњои он ба ќонунњои љиддии механика ва гидродинамика итоат мекунад. Пошхўрии ба назар бетартиб бо сабаби мураккабии љараён зуњур менамояд. Чї тавре ки аз физикаи квантї маълум аст, баробарии вай дар бораи рафтори материя пешгўињои фавќулодда даќиќ медињад – њарчанд ки онњо бо эњтимолият амал мекунанд. Дар сатњи микроскопї мисли пештара ќонунњои љиддї амал мекунанд, аммо ин ќонунњо фаќат эњтимолияти онро муайян мекунанд, ки кадом воќеъаи ояндаи муайян рўй медињад. Дар эволютсия низ айнан њамин тавр аст. Љараёнњои эволютсионї эњтимолияти ояндаро ба таври љиддї муайян мекунанд – аммо мањз эњтимолият. Агар ДМ тавлид карда шавад, кундзењнї бартараф сохта шавад ва ѓайрањо, он гоњ ба пеш њаракат намудани одам дар эволютсия … бо як миќдор суръат ба баъзе самтњо, бо як миќдор эњтимолият иљро карда мешавад. Ва дар айни замон дар дасти мо маводи озмоишии кофї мављуд нест, ки гуфта тавонем – ин эњтимолияти ќонунњои эволютсия низ мисли  ќонуниятњои физикаи квантї њамин гуна маънї доранд, ё айнан њамин гуна мисли дар фавраи об. Дар масъалаи об мо имконияти принсипиалї дорем, ки рафтори њар ќатра обро њисоб кунем – ба шарте ки бо кўмаки компютерњои фавќулќудрат њаракатро њисоб намоем. Яъне дар ин љо эњтимолият бо сабаби мураккаб будани љараёнњо ба амал омадаст. Дар њолатњои вобаста ба рафтори фотон эњтимолият њамчун принсипи амиќ ва људонашавандаи мављудияти материя вуљуд дорад. Барои посух додани ба ин масъала ба мо зарур аст, ки аввалан, дар ченкунии эволютсия ададан муайян кардани ба пеш њаракат кардани одам, сониян инро хеле ва хеле аниќ кардани инро ёд гирифтан ва аллакай баъдан њисоб кардани равиши эволютсия баъди ДМ – и танњо ё баъди селоби ДМ -  зимни таѓйир додани шиддатнокї, амиќї, фарогирии куллии ДМ  ва њини ченкунии равиши (њаракати) эволютсия. Айнан мисли њамон њолати тањќиќ намудани фотоэффект – падидањое, ки Энштейнро ба ташкил намудани принсипњои муњимтарини физикаи квантї оварда буд. Фотоэффект – ин падидаи бо таъсири равшанї хориљ шудани электронњо аз  сатњи болоии металл мебошад. Тахмин мешавад, ки њар ќадар ќувваи селоби равшанї зиёд бошад, њамон ќадр зиёд электронњо хориљ мешаванд ва онњо њамон ќадар суръати баландро соњиб мешаванд. Таљриба ин гумонро рад намуд – њангоми ба ќадри кофї калон будани дарозии мављ,  селоби равшанї дар худ њар ќадар  куввае (энергия) надошта бошад, электронњо умуман хориљ намешаванд ва баръакс – њангоми ба ќадри кофї зиёд будани басомади мављ -  њатто њангоми паст будани ќувва (энергия) электронњо хориљ мешаванд. Инро фањмонидан танњо тавассути бозгашт ќариб ба гипотезаи Нютон дар бораи он ки равшанї аз заррачањои табиати асроромез дошта иборат аст, имконпазир мебошад. Дар якљоягї бо таљрибаи интерференсияи электронњои тоќ ин ба мафњуми аљиби «дуализми корпускулярию мављї» овард, ки ин далелро инъикос менамояд: микрозаррачањо дар як ваќт њам заррача ва њам мављ мебошанд. Гумошта мешавад, ки зимни тањќиќи эволютсия мо ким-кадом натиљањои аљибро њосил мекунем. Ман итминон дорам, ки онњоро эњтимол ќариб ба даст меорем, аќќалан бо сабаби он ки тањти таъсири ДМ бадани мо хеле бузург ва вазнин мешавад. Бадани бузургњаљм њамон сифатњои ба фотонњо хос бударо соњиб мешавад. Гўё мо ба дунёи хаёлотї меафтем, ки дар он љо бузургии доимии Планка хеле калон шудааст ва макродунёи калони мо ба зуњур кардани хосиятњои квантї шурўъ намуд- ба монанди эффекти туннелї ва ѓайрањо. Эволютсия, физикаи квантї, назарияи нисбият ва назарияи суперструн бояд бешубња илми замони ояндаро ташкил намоянд.